دست نوشته های شخصی

رانت و جرایم یقه سفید(بخش پایانی)

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:جمعه پانزدهم مهرماه سال 1390-10:52 قبل از ظهر

 

ج ـ مصادیق جرم یقه سفید :

 

1 ـ کلاهبرادری از بخش عمومی برای چپاول اموال عمومی مثل ؛

 

اختلاس ، جرایم مالیاتی ، جرایم مربوط به بیمه و برقراری مستمری و

 

حقوق بیکاری برای افراد فاقد شرایط دریافت مستمری و حقوق بیکاری .

 

2 ـ فساد مالی با سوء استفاده در مزایده ها و مناقصات عمومی ، اعطای

 

امتیازات و تسهیلات عمومی ، اعمال نفوذ بر مقامات سیاسی و

 

نمایندگان مجلس برای تصویب قوانینی خاص که منافع سرشاری برای

 

قشری خاص به همراه داشته باشد . فساد مالی در معاملات بین المللی

 

( صادرات و واردات و سرمایه گذاری های خارجی ) و نیز اخذ وامهای کلان

 

 و فرار از کشور نیز شکل دیگری از فساد مالی و جرم یقه سفید است

 

3 ـ استخدام و انتصاب مناصب کلیدی به افراد مورد نظر و محروم کردن

 

متقاضیان واجد شرایط . و نیز رفتار اعمال تبعیض آمیز با مستخدمین و

 

محروم کردن کارکنان از حقوق قانونی خود . مجرمین یقه سفید با

 

شگردهای به ظاهر قانونی ( و در باطن تهدید و تطمیع ) ، شاغلین را از

 

حقوق قانونی خود مثل ؛ امنیت و تضمینات شغلی و سلامت و ایمنی

 

محیط کار و احراز سمت هایی که واجد شرایط آن هستند محروم می

 

سازند .

 

4 ـ نقض حقوق مصرف کننده در مراحل مختلف تولید ، توزیع و فروش کالا

 

و خدمات . نقض حقوق مصرف کننده می تواند تولید کالاهایی معیوب و

 

ظاهراً بدون عیب باشد و فروش اینگونه کالاها به عنوان کالای سالم و با

 

قیمت غیر واقعی .

 

5 ـ ارتکاب جرایم مرتبط با بهداشت مواد غذایی و داروها ، مثل تولید و

 

عرضه ی مواد غذایی یا دارویی با کیفیت پائین و الصاق برچسب های

 

خلاف واقع و در نتیجه دستیابی به منافع و ثروت زیاد .

 

6 ـ مجرمین یقه سفید گاهی با اعمال مجرمانه خود موجب صدمه به

 

محیط زیست را فراهم می کنند . مثل ؛ احداث کارگاهها و کارخانجات

 

خارج از استاندارد و آلاینده در اماکن غیر مجاز با استفاده از نفوذ سیاسی

 

و اقتصادی خود . در این حالت با آلودگی هوا ، آلودگی صوتی و انتشار غیر

 

مجاز ضایعات، به محیط زیست بشری صدمه وارد می کنند .

 

7 ـ تحت عنوان جرم رایانه ای با ورود غیر مجاز به بانک اطلاعات رایانه ای

 

متعلق به اشخاص، بانک ها و سازمان ها و تخلیه کارت های اعتباری از

 

دیگر مصادیق جرایم یقه سفید است .

 

8 ـ کشورها برای حمایت از تولید کنندگان و مصرف کنندگان داخلی اقدام

 

به کنترل وادرات و صادرات از طریق گمرک و وضع عوارض گمرکی می

 

نمایند . و ورود و خروج بعضی از کالاها را ممنوع اعلام می دارند . مجرمان

 

یقه سفید بدون پرداخت عوارض قانونی و گمرکی اقدام به وارد کردن کالا

 

می نمایند و با احداث کانالهای ورود و خروج و اسکله های خارج از نظام

 

گمرکی ،خارج از چارچوبه قانونی ، صادرات و واردات غیر مجاز را انجام و از

 

این طریق ثروت سرشاری را به دست می آورند . و این شکل دیگری از

 

تحقق جرم یقه سفید است .

 

د ـ بزه دیدگان جرایم یقه سفید :

 

بزه دیدگان جرایم یقه سفید غالباً بطور مستقیم و شفافمشخص و

 

معین نیستند ( در حالیکه یقیناً بزه دیدگانی ناشی ازجرایم یقه سفید

 

 وجود دارند . ) . نمونه بارز اینگونه جرایم که بزهدیده مشخص ندارد ، جرم

 

گمرکی است . در حالیکه وادرات وصادرات غیر مجاز و خارج از سیستم

 

گمرکی هم به تولیدکنندگان داخلی و هم به مصرف کنندگان و بازرگانانان

 

صدمه واردمی کند و در پیکره و نظام اقتصادی و بازرگانی کشور اخلال

 

بوجود می آورد . و یا در جرایم یقه سفید محیط زیستی ، صدمه به

 

 محیط زیست وارد می شود، ظاهراً بزه دیده مشخص ندارد و اثرات بزه

 

بسیار نامحسوساست . ولی اثرات جرم به کل طبیعت و تقریباًهمه افراد

 

یک ملت و منطقه را شامل می شود .

 

جرم دانستن جرایم یقه سفید و تناسب مجازات ها:

 

برای اینکه بتوان مجرمی را در پیشگاه عدالت و دادگاه قرار داد لازم است

 

قبل از آن ، عمل ارتکابی او را قانون جرم شمرده باشد . ( اصل قانونی

 

بودن جرم ) برخی از جرایم یقه سفید را قانون جرم دانسته ( مثل

 

کلاهبرداری و ارتشاء ) ولی در اکثر موارد مجازات با جرم تناسب لازم را

 

ندارد . مثلاً ، اگر فردی با کلاهبرداری اندوخته یک فرد را تصاحب کند ،

 

مرتکب جرم کلاهبرداری طبق قانون مجازات اسلامی  مجازات خواهد شد

 

 ولی اگر مجرم یقهسفید از همین عنوان مجرمانه ی کلاهبرداری

 

استفاده کند ممکن استمیلیون ها نفر را متضرر نماید . ولی آیا می توان

 

او را به بیش از مجازاتیکه در قانون مجازات اسلامی آمده مجازات کرد . !؟

 

پایان سخن :

 

در این نوشته ، مسئله رانت و رانت خواری و جرایم و مجرمین یقه سفید

 

به دنبال هم مورد بررسی قرار گرفت . علت آن است که ؛ در حقیقت

 

مجرم یقه سفید با استفاده از رانت مرتکب جرایم یقه سفید می شود

 

یعنی رانت ابزار جرم یقه سفید است . پس اگر بساط رانت خواری در هر

 

زمینه ای ، بخصوص رانت اقتصادی برچیده شود جامعه از رنجی که از بی

 

عدالتی می برد آسوده خواهد شد . اگر این سخن صحیح باشد که چهل

 

درصد معاملات و طرحهای عمرانی از طریق رانت انجام می شود .

 

فساد همچون سیل ویرانگری نظام اقتصادی و اخلاقی جامعه را ویران

 

خواهد کرد . امید که چنین نباشد .در تهیه مطالب این نوشته از مجله

 

 دادگستر و فرهنگ لغات معین و ترمینولوژی حقوق دکتر لنگرودی ومقاله

 

 ای ازفصلنامه ی حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی استفاده شده

 

است .

 

                                            جواد مزروعی

                                            22/11/1389

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

رانت و جرایم یقه سفید(بخش سوم)

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:جمعه پانزدهم مهرماه سال 1390-10:51 قبل از ظهر

ب ـ مجرمین یقه سفید :

 

1 ـ مجرمین یقه سفید دارای ویژگی هایی است که آنان را از مجرمین

 

عادی متمایز می کند . وجه تمایز این مجرمین با مجرمین عادی

 

 ( مجرمان یقه آبی ) ؛ موقعیت بالای اجتماعی و اقتصادی آنهاست

 

مجرمین یقه سفید به واسطه برخورداری از شرایط خاص همچون توان

 

مالی ، قدرت و نفوذ سیاسی اعمال مجرمانه ی خود را پنهان می دارند .

بنابراین کشف این جرایم ( جرایم یقه سفید ) و دستگیری این گونه

 

مجرمین ( مجرمین یقه سفید ) مشکل و به ندرت اتفاق می افتد .

 

مجرمین یقه سفید در دادگاههای کیفری برای رسیدگی به یک جرم

 

محاکمه نمی شوند و لذا هرگز راهی زندان مجازات نمی شوند . ولی در

 

نهایت ممکن است پاسخگوی کمیته ای پرسشگر باشند و یا به مراجع

 

حقوقی کشانده شوند .

 

2 ـ همین که شخصی از طبقه بالای جامعه بود و مرتکب جرم ( از منظر

 

حقوق جزایی ) شد به مجرم یقه سفید نامیده نمی شود . بلکه وقتی

 

عنوان مجرم یقه سفید محقق می شود که مرتکب عملی را که دارای

 

عنوان مجرمانه کیفری و یا جرم از منظر جرم شناسی باشد ، به واسطۂ

 

نفوذ و قدرت سیاسی و توان مالی و با توسل به حیله و مخفی کاری و

 

بدون زور فیزیکی برای تحصیل پول یا مال یا مزایای شغلی انجام دهد .

 

بنابراین اگر فردی از طبقه بالای جامعه مثلاً مرتکب قتل شود تحت عنوان

 

مجرم یقه سفید قرار نمی گیرد و در این صورت با مجرم یقه آبی هیچ

 

فرقی ندارد . بلکه تحقق عنوان مجرم یقه سفید وقتی است که مجرم با

 

استفاده از نفوذ سیاسی و اقتصادی و . . . خود عمل متقلبانه ای رابدون

 

توسل به زور انجام دهد .

 

3 ـ در تعریفی دیگر بیان شده ؛ مجرم یقه سفید شخصی است که یک

 

عمل یا پاره ای از اعمالغیر قانونی را با توسل به حیله و مخفی کاری و

 

بدون استفاده از اعمال خشونت گرایانه فیزیکی برای تحصیل پول و مال و

 

  مزایای شغلی مرتکب شود .

 

4 ـ پلیس آمریکایی FBI مجرمین یقه سفید را اینگونه معرفی می کند ؛

 

مجرمین یقه سفید اشخاصی هستند که با ارتکاب اعمال غیر قانونی و با

 

فریب و مخفی کاری یا سوء استفاده از اعتماد مردم و مسئولین ، بدون

اتکاء به خشونت و تهدید ، برای دستیابی به پول ، مال یا خدمات یا برای

 

اجتناب از پرداخت پول یا از دست دادن پول یا خدمات یا برای تضمین نفع

 

شخصی یا شغلی می کوشند . [ طبق این تعریف مجرمین یقه سفید

 

هم می تواند شخص حقیقی باشند و هم شخصیت حقوقی ( مثل

 

سازمانها و مؤسسات ) . ]

 

5 ـ مرتکبین جرایم یقه سفید ، فعالیت های غیر قانونی خود را علنی

 

 انجام نمی دهند ، بلکه سعی دارند ظاهر قانونی و موجهی به فعالیت

 

های مجرمانه خود دهند . ( در مقابل فعالیت های تروریستی که

 

تروریست سعی در افشاء جرم به منظور ایجاد وحشت دارد . ) بنابراین

 

ویژگی مجرم یقه سفید ، مخفی کاری اوست در ارتکاب جرم .

 

6 ـ مجرمین یقه سفید از نظر سیاسی ، اقتصادی یا اجتماعی ، صاحب

 

نفوذ و اقتدار بالایی هستند . مجرمین یقه سفید به لحاظ ظاهری ، از

 

ظاهر آراسته ای برخوردارند .

 

7 ـ مجرمین یقه سفید برای نیازهای روزمره مرتکب جرم یقه سفید نمی

 

 شوند بلکه به جهت زیاده خواهی و افزون طلبی مرتکب این جرایم می

 

شوند .

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

رانت وجرایم یقه سفید (بخش دوم)

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:جمعه پانزدهم مهرماه سال 1390-10:49 قبل از ظهر

بخش دوم ـ جرایم و مجرمین یقه سفید :

 

جرایم یقه سفیه white color crimes  :

 

الف ـ جرایم جمع جرم است و جرم عملی است که قانون آن را از طریق

 

تعیین کیفر منع کرده باشد . ( مفهوم جرم در حقوق کیفری ) .

 

جرم در مبحث جرم شناسی ، شامل هرگونه کژروی . نقصهنجارهای

 

اساسی جامعه می شود .

 

جرم یقه سفید اصطلاحی است در مبحث جرم شناسی که نخستین بار

 

ساترلند جامعه شناس و جرم شناس آمریکایی آن را مطرح و بکار برد .

 

تعریف ساترلند از جرم یقه سفید ؛ « جرم ارتکابی توسط شخصی قابل

 

احترام و دارای موقعیت اجتماعی بالا با استفاده از وضعیت شغلی خود »

 

 است . بنابراین تعریف ، جرم یقه سفید شامل جرایمی است که اصولاً

 

توسط افراد طبقه بالای اجتماعی و اقتصادی ( شاهزادگان ، اشراف ،

 

آقازاده ها ، تجار و صاحبان سرمایه و صنعت و صاحب منصبان حکومتی )

 

سر می زند .پیش از ساترلند ، موریس جرایم افرادی که دارای موافقت

 

اجتماعیبالایی بوده و از هوش و مهارت خاص برخوردار بودند را مورد

 

پژوهش قرارداد و بر آن جرایم نام ؛ « جرایم دنیای بالاتر » گذاشت .

 

جرایم یقه سفید به جرایم اقتصادی یا سرمایه داری و جرم ایجاد مؤسسه

 

نیز نامیده شده است .

 

تعاریفی از جرم یقه سفید :

 

1 ـ کار اشخاصی است که به گروه های اجتماعی سطح بالا

 

تعلق دارند و شامل اعمال مکارانه است . مثل ؛ تقلب در امور

 

مالیاتی ، جرایم مربوط به قوانین شرکت ها ؛ رشوه دادن به

 

کارمندان دولت و . . . . ( ریموند گسن )

 

2 ـ جرم غیر خشنی که با اهداف مالی و به صورت فریبکارانه

 

توسط اشخاصی با موقعیت شغلی کلیدی ، حرفه ای یا نیمه

 

حرفه ای ارتکاب می یابد که این افراد از مهارتها و فرصت های

 

شغلی خود استفاده می کنند . و نیز این عنوان شامل جرایم

 

غیر خشن با اهداف مالی و با استفاده از فریب می شود که

 

توسط هر شخص دارای اطلاعات فنی و حرفه ای در مسایل

 

کاری و حکومتی صرف نظر از موقعیت شغلی مرتکب ، انجام

 

شود ( وزارت دادگستری ایالات متحده )

 

3 ـ عمل جرم گونه ای است که به واسطه نقض قانون به وسیله

 

شخصی از طبقه اقتصادی ، اجتماعی بالا در چارچوب فعالیتهای

 

شغلی اش و در آرزوی رسیدن به دارایی و ارتقای شغلیارتکاب مییابد

 

4 ـ به کلیه جرایم غیر خشنی که در مبادلات بازرگانی برای منافع

 

 اقتصادی ارتکاب می یابند گفته می شود ، و مرتکبین این جرایم افراد

 

صاحب نفوذ و موجهی هستند که با یک سلسله عملیات پیچیده

 

سعی در مخفی کردن فعالیت های مجرمانه خود می کنند ، لذا تعقیب

 

این جرایم در بیشتر موارد به راحتی میسر نیست یا به نتیجه ی مطلوب

 

نمی رسد .

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

رانت و جرایم یقه سفید(باتوجه به فجایع اقتصادی اخیر)بخش یكم

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:جمعه پانزدهم مهرماه سال 1390-10:46 قبل از ظهر

رانت و جرایم و مجرمین یقه سفید

 

بخش یکم ـ رانت

 

معنی و تعاریفی از رانت :

 

رانت واژه ای وارداتی است که از زبان فرانسوی وارد فرهنگ ایران زمین

 

شده . مردم انگلیس سهم اربابی ( حق السهم اربابان ) را رانت گفته اند

 

. بدین ترتیب معادل لغوی فارسی ندارد و بنابراین می بایست تعریفهای

 

مختلف رانت راا رائه دهیم .

 

رانت ، دستیابی انحصاری اشخاص ( حقیقی یا حقوقی ) به امکانات و

 

موقعیتهای شغلی و نقشه و طرحهای بزرگ ملی است که موقعیت و

 

بهای اراضی اطراف آن طرح ها بطور بی سابقه ای رشد می کند . (

 

یعنی رانت خوار از مجاری خاص باخبر می شود که در فلان محل قرار

 

است طرحی ملی احداث گردد . با خرید آن اراضی درآمد هفتگی

 

بدستمی آورد که این درآمد باد آورده ناشی از آن دستیابی انحصاری

 

به اجرایآن طرح است . )

 

رانت آنست که کسی با محدود ساختن عرضه ی کالا و کوتاه کردن

 

دسترقبا ، سود سرشاری از آن کالا بدست آورد .

 

3 ـ رانت درآمدی است که بدون اتکای مستقیم به کارو تلاش تولیدی و

 

بدون پذیرش خطر فعالیت اقتصادی به چنگ آمده باشد .

 

4 ـ رانت سوء استفاده از فرصت ها و امکانات جامعه با توجه به موقعیت

 

اجتماعی افراد است و دستیابی به منابع اطلاعاتی و قدرت .

 

5 ـ دستیابی به امتیازهای انحصاری دولتی در قبال پرداخت

 

رشوه و یا از طریق پارتی بازی و بدون انجام کار مفید و مؤثر در

 

اقتصاد ملی و در نتیجه دستیابی به ثروت های کلان .

 

رانت خوار کسی است که از راههای غیر قانونی و بی

 

زحمت واز طریق رانت به ثروتی کلان دست یابد .

 

6 ـ و خلاصه رانت : [ درآمدی است که بی تلاش به دست

 

میآید و در برابر مفاهیمی چون مزد و سود بکار می

 

رود که برآیندکوشش و فعالیت اقتصادی هستند . ]

 

انواع رانت :

 

یکم ـ رانت اقتصادی :

 

1ـ به شکل سرمایه گذاری صنعتی ، و آن اخذ وام و اعتبار ارزان

 

ارز دولتی به منظور احداث کارخانه و کارگاه  صنعتی و فعالیت در

 

امر تولید و فروش تولیدات خود به نرخ دولتی ، ولی فروش

 

کارگاهها به نرخ آزاد و عدم تولید و ازراه این حیله به ثروت کلان

 

دست یافتن . بدیهی است همه کس قادر به اینگونه رانت

 

خواری نیست . و اشخاصی چنین رانتی را بهره مند می گردند

 

که در مراکز قدرت و اداری عوامل نفوذی مؤثری را دارا باشند .

 

عرصه ای که در هر حال در معرض رانت سرمایه گذاری صنعتی

 

است ، واگذاری شرکتهای دولتی به بخش خصوصی است .

 

2  ـ به شکل سرمایه گذاری عمرانی ، و آن می تواند بصورت

 

خرید ارزان اراضی محدوده طرحهای عمرانی توسط صاحبان

 

قدرت از مالکین با استفاده از اغفال و تطمیع وزور ، و فروش به

 

بهای گزاف پس از اجرای طرح عمرانی و بدین وسیله صاحب

 

ثروت بادآورده شدن . البته در این نوع رانت خواری هم وجود

 

عوامل نفوذی در مجامع تصمیم گیرنده دولتی و همراهی آن

 

عوامل مورد نیاز است .

 

دوم ـ رانت سیاسی :

 

وقتی احراز مناصب ، مقامها و سمتهای سیاسی و اداری بر

 

اساس گروه گرایی ، خویشاوندی ، رفیق بازی و خلاصه رابطه

 

مند باشد ، میدان برای رانت خواری سیاسی گسترده می شود

 

در چنین حالتی دیگر ، لیاقت و شایستگی و علم و کاردانی و

 

مدیریت معیار کسب منصب و مقام نیست . و لذا شایسته

 

سالاری مد نظر قرار نمی گیرد . رواج رانت خواری سیاسی /

 

اداری موجب پوسیدگی و در هم پاشیدگی سازمان و در نهایت

 

نظام سیاسی و اداری یک مملکت می شود .

 

سوم ـ رانت اطلاعات :

 

رانت اطلاعات عبارتست از دستیابی به تغییرات قانونی و سیاست ها

 

و تصمیم گیریها قبل از آنی در جامعه بطور رسمی اعلان شود . مثلاً قرار

 

شده که فلان بندر ، بندر آزاد اعلام شود . رانت خوار با دستیابی زودرس

 

از این اطلاعات اقداماتی در آن بندر به سهولت انجام می دهد که با اعلام

 

بندر آزاد شدن آن بندر ، ثروت سرشاری بدست می آورد . و یا با کسب

 

اطلاعات بدین شکل از پرداخت مالیات و یا عوارضی می گریزد . همچنین

 

است اطلاع از حساب سود و زیان شرکتی در بازار بورس قبل از دیگران .

 

و با تمهیداتی از طریق بورس اوراق بهادار مبالغ هنگفتی را بدست آوردن .

 

چهارم ـ رانت آموزشی و مدرک تحصیلی :

 

کسب مدرک های رتبه بالای دانشگاهی از طریق غیر آموزشی

 

و غیر معمول و بدون داشتن سواد و اطلاعات متناسب با آن علم

 

و رشته تحصیلی و ارائه آن به منظور رسیدن به مناصب و مدارج

 

بالای مملکتی . رانت خوار آموزشی بدون کمترین تلاش علمی ،

 

بالاترین مدرک تحصیلی را بدست می آورد و شوربختانه چون

 

سیستم مدرک گراست ، به راحتی به منصب و مقام مورد

 

نظرش دست می یابد .

 

اثرات سوء رانت خواری بر نظام اقتصادی و سیاسی و اخلاقی کشور :

 

  1 ـ توزیع ناعادلانه ثروت در بین اقشار مملکت و انباشتگی ثروت

 

نزد عناصری چند ، بدون اینکه نفع تولیدی و اقتصادی برای کشور

 

داشته باشد .

 

2 ـ کدر شدن فضای سیاسی ، اقتصادی و اخلاقی کشور و

 

سلب اعتماد عمومی .

 

3 ـ رکود کارهای مولد و اشاعه معاملات و تجارت درآمدزا و بدون

 

تلاش که نتیجه ی آن صرف ثروت و عدم دستیابی به تولید و

 

رشد اقتصادی است .

 

4 ـ شیوع فساد اداری ، بیکاری ، فقر و عدم ارج گذاری به

 

شایستگی ها و حاکم شدن روابط در تمام شئون اداری ،

 

اقتصادی و سیاسی کشور .

 

5 ـ پیدایی جامعه ای غیر اخلاقی و القاء این شیوه که فرد از

 

طریق غیر قانونی و غیر متعارف زودتر و سهل تر به مقصد

 

اجتماعی و اقتصادی خواهد رسید .

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مرور زمان (2) جدول جرایم مشمول مرور زمان

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:شنبه دوم مهرماه سال 1390-12:06 بعد از ظهر

 

جهت مشاهده جدول جرایم مشمول مرور زمان به آدرس اینترنتی زیر مراجعه و فایل مذكور را دریافت نمایید :

 

http://s2.picofile.com/file/7145234515/jm.docx.html




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic