دست نوشته های شخصی

اعــــــــــــــــــاده ی حیثیت (بخش پایانی )

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:پنجشنبه ششم بهمنماه سال 1390-09:28 قبل از ظهر

ششم – اعاده حیثیت قضایی :

 

اگر اعاده ی حیثیت و بازاجتماعی و حقوق اجتماعی سلب شده مجرم به خاطر

 

رعایت شرایط قانونی و مقرر در حكم دادگاه از سوی بزه كار به موجب حكم

 

دادگاه صورت گیرد یعنی اعاده ی حیثیت با صدور حكم دیگر از مرجع قضایی

 

باشد به آن اعاده ی حیثیت قضایی گویند .

 

1-     مستند اعاده حیثیت قضایی :

 

مستنداعاده حیثیت قضایی اصل 171 قانون اساسی و ماده 58 قانون مجازات

 

اسلامی است .

 

2-     شیوه ی اعاده حیثیت قضایی :

 

در آیین دادرسی كیفری نحوه ی اعاده ی حیثیت قضایی بیان نشده و اصولاً آیین

 

خاصی در این‌ خصوص وجود ندارد . اما با توجه به مقررات جزایی می توان شیوه

 

ذیل را بیان داشت .

 

الف – تقدیم تقاضا نامه ی اعاده حیثیت :

 

        محكوم علیه یا نماینده قانونی او تقاضای اعاده حیثیت راتقدیم دادگاه می نماید

 

        در صورت فوت محكوم علیه این حق برای وراث محكوم علیه محفوظ است .

 

ب – مرجع رسیدگی به تقاضای اعاده ی حیثیت :

 

       تقاضای اعاده حیثیت حسب مورد تقدیم رییس حوزه ی قضایی و یا دادستان

 

       محل اقامت محكوم علیه می گردد .

 

      در تقاضانامه تاریخ محكومیت و محل اقامت محكوم علیه پس از آزادی قید می

 

      گردد .

 

     دادگاه پس از رسیدگی حكم مقتضی مبنی بر اعاده ی حیثیت از محكوم علیه را

 

     صادر می نماید .

 

توجه :

 

اعاده ی حیثیت مستلزم اجرای حكم است و با عدم اجرای آن ، اعاده ی حیثیت

 

و رفع اثر از حكم ، منتفی است .

 

فرق اعاده حیثیت با عفو عمومی

 

1 ـ عفو عمومی ممكن است قبل از هر محكومیتی اعطاء شود در صورتیكه در اعاده حیثیت

 

    باید یك محكومیت قطعی وجود داشته باشد. بعلاوه غیر از موارد استثنایی لازم است كه

 

    مجازات اصلی كاملاً به موقع اجرا گذارده شده باشد.

 

2 ــ اعاده حیثیت عطف به گذشته نمی‌شود تا موجب فراموشی جرمی كه ارتكاب شده

 

     بشود تنها اثر آن نسبت به آینده است و موجب می‌شود كه آثار قضائی بعضی از نتایج

 

محكومیت را قطع كند. 

 

3 ـ علل تأسیس این دو نهاد یعنی اعاده حیثیت و عفو عمومی یكسان نیست زیرا هدف

 

     اعاده حیثیت این است كه محكوم را در اصلاح كردن خود تشویق نماید و سیرت نیك او را

 

پس از انقضاء مجازات پاداش دهد اعاده حیثیت باعث احیاء اخلاقی شخصی می‌شود

 

كه در معرض محكومیت عادلانه قرار گرفته و شایستگی او را برای خدمت به اجتماع

 

فراهم می‌سازد. البته اعاده حیثیت جزائی را نباید با اعاده حیثیت تجاری اشتباه كرد

 

موضوع اعاده حیثیت تجاری این است كه آثار ورشكستگی را قطع نماید (اعاده اعتبار)

 

خلاصه و پایان گفتار :

 

      ــ  اعاده حیثیت تأسیسی است جزایی كه به فرد اجازه می دهد تا تمامی

 

         حقوقی راكه به دنبال یك محكومیت قضایی یا حكم قانون ، از دست داده

 

         است بازیابد .

 

          ــ دو قسم اعاده‌ی حیثیت وجود دارد ؛ اعاده‌ی حیثیت قانونی و اعاده حیثیت

 

        قضایی .

 

     ــ  اركان اعاده‌ی حیثیت قضایی؛ یكی ورود ضرروزیان به محكوم علیه است‌ دیگر

 

         ضرروزیان ناشی از حكم قاضی باشد و سوم قاضی در انشاءحكم قصور یا

 

        تقصیركرده باشد .

 

     ــ نظر به اینكه قانون نحوه ی وصول خسارت را معین نكرده ، بدیهی است زیان

 

       دیده با تقدیم دادخواست برعلیه دولت یا شخص مقصر می تواند خسارت

 

       ناشی از اشتباه یا تقصیر قاضی را مطالبه كند .

 

نظریه نگارنده :

    

     به نظر نگارنده نامگذاری محو آثار کیفری از سجل کیفری به « اعاده حیثیت قانونی»

 

     نامگذاری صحیحی نیست.زیرا حیثیت زمانی اعاده می شود که؛معلوم گردد

 

      متهم یامجرم اصولاً جرمی مرتکب نشده ومحکومیت و تحمل مجازات به علت

 

      اشتباه یا تقصیر و یا اتهام بلا وجهی بوده است .ولذا فقط یک قسم اعاده حیثیت

 

      بیشتر نداریم .

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اعــــــــــــاده ی حیثیت (بخش سوم)

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:پنجشنبه ششم بهمنماه سال 1390-09:24 قبل از ظهر

اعاده حیثیت در ماده 62 مكرر( الحاقی 27/02/1377) :

 

ماده 62 مكرر : محكومیت قطعی كیفری در جرایم عمدی به شرح ذیل ،

 

محكوم علیه را از حقوق اجتماعی محروم می نماید و پس از انقضای مدت

 

تعیین شده و اجرای حكم رفع اثر می گردد :

 

1-      محكومان به قطع عضو در جرایم مشمول حد ، 5 سال پس از اجرای حكم

 

2-      محكومان به شلاق در جرایم مشمول حد ، یك سال پس از اجرای حكم

 

3-      محكومان به حبس تعزیری بیش از سه سال ، دو سال پس از اجرای حكم

 

تبصره یك :

 

حقوق اجتماعی عبارت است از حقوقی كه قانون گذار برای اتباع كشور

 

جمهوری اسلامی ایران وسایر افراد مقیم در قلمرو حاكمیت آن منظور نموده و

 

سلب آن به موجب قانون یا حكم دادگاه صالح می باشد از قبیل :

 

الف ) حق انتخاب شدن در مجالس شورای اسلامی و خبرگان و عضویت در

 

        شورای نگهبان و انتخاب شدن به ریاست جمهوری

 

ب ) عضویت در كلیه انجمن ها و شوراها و جمعیت هایی كه اعضای آن به

 

      موجب قانون انتخاب می شوند .

 

ج ) عضویت در هیأت های منصفه وامناء

 

د ) اشتغال به مشاغل آموزشی و روزنامه نگاری

 

هـ) استخدام در وزارتخانه ها ، سازمانهای دولتی ، شركت ها ، موسسات

 

    وابسته به دولت ، شهرداریها ، موسسات مأمور به خدمات عمومی ، ادارات

 

    مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان ونهادهای انقلابی

 

و) وكالت دادگستری و تصدی دفاتر اسناد رسمی و ازدواج و طلاق و دفتر یاری

 

ز) انتخاب شدن به سمت داوری و كارشناسی در مراجع رسمی

 

ح) استفاده از نشان و مدال های دولتی و عناوین افتخاری

 

تبصره دو :

 

چنانچه اجرای مجازات اعدام به جهتی از جهات متوقف شود در این صورت آثار

 

تبعی آن پس از انقضای هفت سال از تاریخ توقف اجرای حكم رفع می شود .

 

تبصره سه :

 

در مورد جرایم قابل گذشت در صورتیكه پس از صدور حكم قطعی باگذشت

 

شاكی یا مدعی خصوصی اجرای مجازات موقوف شود اثر محكومیت كیفری زایل

 

می گردد .

 

تبصره چهار:

 

عفو مجرم موجب زوال آثار مجازات نمی شود مگر اینكه تصریح شده باشد .

 

تبصره پنجم :‌

 

در مواردی كه عفو مجازات ، آثار كیفری را نیز شامل می شود‌، هم چنین در

 

آزادی مشروط ، آثار محكومیت پس از گذشت مدت مقرر از زمان آزادی محكوم

 

علیه رفع می گردد .

 

اعاده حیثیت موضوع ماده 698قانون مجازات اسلامی :

 

       هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی

      

      به وسیله ی نامه یا شکوائیه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هر گونه

 

      اوراق چاپی یاخطی یا امضاء اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی

 

      رابر خلاف حقیقت رأساً یابه عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا

 

      مقامات رسمی تصریحاً یا تلویحاً نسبت دهد اعم از این که از طریق مزبور به

 

      نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت

 

      در صورت امکان ،باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا 74 ضربه محکوم

 

      شــــــود.(اعاده ی حیثیت در این ماده در حقیقت مجازات است،وجزءحکم اصداری

 

    خواهد آمد واین با اعاده ی حیثیت مصطلح که بعد از تحمل مجازات است تفاوت دارد)

 

                                           ***************

اعاده حیثیت در قانون مسئولیت مدنی :‌

 

ماده 10: كسی كه به حیثیت و اعتبارات شخصی یا خانوادگی او لطمه وارد

 

شود ، می تواند از كسی كه لطمه وارد آورده است جبران زیان مادی ومعنوی

 

خود را بخواهد هرگاه اهمیت زیان ونوع تقصیر ایجاب نماید دادگاه می تواند در

 

صورت اثبات تقصیر علاوه بر صدور حكم به خسارت مالی حكم به رفع زیان از

 

طریق دیگر از قبیل الزام به عذر خواهی و درج حكم در جراید و امثال آن نماید .

 

اعاده حیثیت در مقررات جزایی اسلام :

 

اعاده ی حیثیت یا «بازاجتماعی» در مقررات جزایی اسلام موضوعیتی ندارد . 

 

زیرا مجرم پس از تحمل مجازات می تواند فوراً به جامعه بازگردد .  اما اگر قاضی

 

بخواهد كه مجرم را از ورود به جامعه محروم سازد ، با مجازاتهای تتمیمی،كیفر

 

اصلی را طولانی می نماید .

 

در ماده 19 قانون مجازات اسلامی می خوانیم : دادگاه می تواند كسی را

 

كه به علت ارتكاب جرم عمدی به تعزیر یا مجازات باز دارنده محكوم كرده است

 

به عنوان تتمیم حكم تعزیری یا بازدارنده مدتی از حقوق اجتماعی محروم و نیز

 

از اقامت در نقطه یا نقاط معین ممنوع یا به اقامت در محل معین مجبور نماید .

 

رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی كشور ( شماره 590 مورخ 05/11/1372)

 

 مقررمی دارد :

 

مجازات های بازدارنده مذكور در ماده 17 قانون مجازات اسلامی ، مصوب هشتم

 

مرداد هزار و سیصد و هفتاد ، به ضرورت حفظ نظم و مصلحت اجتماع درباره

 

كسانی اعمال  می شود كه مرتكب جرم عمدی شده و تعیین مجازات تعزیری

 

مقرر  در قانون برای تنبیه و تنبه مرتكب كافی نباشد كه در این صورت دادگاه

 

می تواند بر طبق ماده 19 قانون مجازات اسلامی ، مجازات بازدارنده را هم به

 

عنوان تتمیم مجازات در حكم خود قید نماید و تعیین حداكثر مجازات تعزیری ،

 

مانع تعیین مجازات بازدارنده نمی باشد .

 

ملاحظه می شود كه نه در ماده 19 قانون مجازات اسلامی و نه در رأی وحدت

 

رویه سخنی از اعاده حیثیت و امكان آن نشده است . ولی می توان چنین

 

استنباطی را داشت كه اگر شخصی به مجازات ماده 19 محكوم نشده باشد ،

 

بلافاصله پس از اجرای مجازات ، به اعاده حیثیت نایل می گردد .

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اعـــــــــــــاده ی حیثیت (بخش دوم)

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:پنجشنبه ششم بهمنماه سال 1390-09:20 قبل از ظهر

پنجم – اعاده ی حیثیت در قانون :

 

اصل 171 قانون اساسی :

 

هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حكم یا در تطبیق حكم بر

 

مورد خاص ، ضرر مادی یا معنوی متوجه كسی گردد در صورت تقصیر ، مقصر

 

طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت ، خسارت به وسیله ی

 

دولت جبران می شود . و در هر حال از متهم اعاده ی حیثیت می گردد .

 

نظریه شورای نگهبان درخصوص جبران خسارت معنوی :

 

تقویم خسارت معنوی به مال و امر مادی ، مغایر موازین شرعی است ، البته

 

رفع هتك و توهین كه به شخص شده به طریق متناسب با آن در صورت مطالبه

 

ی ذیحق لازم است .

 

توضیح :

اگر شخصی مدعی شود كه براثر این مجرمیت ، آبروی او ریخته شده و برای

 

جبران آن مثلاً ، مطالبه ی ده میلیون ریال نماید ، این شیوه جبران خسارت

 

معنوی و اعاده ی حیثیت طبق نظر شورای نگهبان شرعی نیست .

 

ماده 58 قانون مجازات اسلامی :

 

هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در تطبیق حكم بر مورد خاص ،

 

ضرر مادی یا معنوی متوجه كسی گردد ، در مورد ضرر مادی در صورت تقصیر ،

 

مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت ، خسارت به

 

وسیله ی دولت جبران می شود . و در موارد ضرر معنوی چنانچه تقصیر

 

یا اشتباه قاضی موجب هتك حیثیت از كسی گردد باید نسبت به اعاده ی

 

حیثیت او اقدام شود .

 

توضیحی در مورد ماده 58 قانون مجازات اسلامی :

 

1-      این ماده با اندك تفاوتی همان اصل 171 قانون اساسی است .

 

2-      این ماده خسارت مادی و معنوی را تفكیك كرده و شرط جبران خسارت توسط

 

قاضی را تقصیر قاضی اعلام كرده است . ( بنابراین در صورت اشتباه قاضی ،

 

خسارت به وسیله ی دولت جبران می شود .)

 

3-      فاعل جبران ضرر معنوی ، یا اعاده ی حیثیت در عبارت ذیل این ماده معلوم

 

نیست . آیا اقدام به اعادة حیثیت توسط قاضی صورت می گیرد یا دولت ؟

 

یا شاكی و مرتكب وارد كردن اتهام به مجرم ؟

 

 4 ــ  شیوه ی اعاده ی حیثیت نیز معین و مشخص نیست .

 

می‌توان اركان اعاده‌ی حیثیت را به موجب این دو‌اصل و‌ماده‌ی قانون چنین بیان

 

 داشت :

 

1-      ورود خسارت مادی و معنوی به شخص

 

2-      ضرروزیان ناشی از تقصیریا اشتباه قاضی باشد .

 

 

3-      تقصیر و قصوری از طرف قاضی صورت گرفته باشد .

 

اعاده حیثیت قـــــــانونی :

 

اعاده ی حیثیت در قانون مجازات عمومی مصوب 1304 ( آزمایشی) :

 

ماده 56 :كلیه احكام قطعی كه بر محكومیت متهمین به جنحه و جنایت صادر 

 

             می شود ، بایددر سجل کیفری محکومین درج گردد.

 

ماده 57 : اگر كسی به مجازات تأدیبی محكوم شده باشد و در مدت 5 سال از

 

تاریخ اتمام مجازات محكومیت جزایی جدیدی نداشته باشد ، به اعاده ی حیثیت

 

نایل شده و محكومیت سابق او از سجل جزایی او محو خواهد شد . ( همین

 

طریق برای محكومین به مجازات جنایی كه ظرف 10 سال از تاریخ تمام مجازات

 

محكومیت جزایی جدید نداشته باشند در ماده 58 این قانون ذكر شده است .)

 

 

ماده 59 : اگر اشخاصی كه برای ارتكاب جرم سیاسی محكوم به حبس

 

تأدیبی می شوند در ظرف 5 سال از تاریخ اتمام مجازات مجدداً محكومیت

 

جزایی نداشته باشند ، به اعاده حیثیت نایل شده و محكومیت آنها از سجل

 

جزایی محو خواهد شد .

 

در این ماده با كم كردن مدت زمان پس از اتمام مجازات از 10 سال به 5 سال به

 

نحوی مراعات مرتكبین اینگونه جرایم را نموده است . زیرا جرم سیاسی چون به

 

خاطر خود نیست ، وجرم شرافتمندانه ای است .

 

اعاده حیثیت در قانون مجازات عمومی مصوب 1352( اصلاحی ):

 

ماده 57‌:‌در مورد جرایم عمدی، كسانی كه به حبس جنحه ای محكوم می

 

شوند ، ظرف 5 سال وكسانی كه به حبس جنایی محكوم می شوند ظرف 10

 

سال از تاریخ اتمام مجازات مذكور یا مشمول مرور زمان ، به اعاده ی حیثیت نایل

 

می شوند و آثار تبعی محكومیت آنان زایل می گردد. مگراینكه به موجب قانون

 

ترتیب دیگری مقرر شده باشد .

 

ــ به موجب تبصره یك ماده 57 :

 

در مورد جزاهای تكمیلی یا اقدامات تأمینی مندرج در حكم ، اعاده حیثیت و رفع

 

محرومیت موكول به خاتمه ی اجرای آنها یا شمول مرور زمان خواهد بود .

 

ــ به موجب تبصره دو ماده 57 :

 

در صورتی كه پس از صدور حكم قطعی باگذشت شاكی یا مدعی خصوصی

 

اجرای مجازات موقوف می شد ، محكوم علیه به اعاده حیثیت نایل می گردید .

 

ماده 58: در مورد جرایم سیاسی كسانی كه به مجازاتهای جنحه ای محكوم

 

می شوند ، ظرف یك سال و كسانی كه به مجازاتهای جنایی محكوم می شوند

 

ظرف 5 سال از تاریخ اتمام مجازات حبس یا شمول مرور زمان ، در صورتیكه

 

محكومیت به جنایت و جنحه موثر جدید نداشته باشند ، به اعاده ی حیثیت نایل

 

می گردند . مگر اینكه در قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد .

 

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اعــــــــــــــــــاده ی حیثیت (بخش یکم )......

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:پنجشنبه ششم بهمنماه سال 1390-09:17 قبل از ظهر

                          به نام خداوند جان وخرد

 

جستاری در اعاده ی حیثیت

 

پیش گفتار:

 

انسان‌ها از حیث شخصی و شهروندی و از آن جهت كه انسان هستند

 

عموماً دارای حیثیت فردی و اجتماعی می‌باشند. از آنجایی كه تعقیب

 

كیفری و بطریق اولی محكومیت كیفری، حیثیت افراد شدیداً خدشه‌دار

 

كرده و از اعتبارات و امكانات حضور در اجتماع و مشاركت اجتماعی

 

محروم می‌كند لذا مجرمی كه حیثیت او به واسطۀ ارتكاب جرم از

 

دست رفته مطابق شرایط قانونی و رعایت تشریفات ویژه می‌تواند

 

حیثیت از دست داده را دوباره به دست آورد و این امر در حقوق جزائی

 

اصطلاحاً اعاده حیثیت گفته می‌شود، حیثیت مجرم معمولاً با عنوان

 

سوء پیشینه كیفری و ثبت آن در سجل كیفری مخدوش گردیده و تا

 

اعاده آن همچنان بسیاری از حقوق اجتماعی وی مسلوب می‌ماند.

 

بنابراین اعاده حیثیت عبارتست از:

 

رفع اثر محكومیت جزایی محكوم علیه از طریق حذف پیشینه سوء

 

قضایی از سجل كیفری به منظور باز آوری و اعطاء مجدد زندگی مدنی

 

به محكوم با هدف پیشگیری از تكرار جرم و تثبیت آرامش فردی و

 

اجتماعی در سطح جامعه.به عبارت دیگر؛

 

وقتی حیثیت شخصی به علت اشتباهات قضایی هتك شود ، برای جبران این

 

خسارت مادی و معنوی ، لازم است از مجرای قضایی و قانونی این حیثیت از

 

دست رفته ، دیگر بار به اور بازگردانده شود .این عمل در اصطلاح قضایی«اعاده

 

حیثیت» خوانده می شود .

 

برخی تصور می كنند كه اعادة حیثیت دعوایی متقابل است . بدین ترتیب كه

 

مثلاً‌: شخص مال باخته ای در محكمه فردی را به عنوان سارق معرفی می كند

 

.  شخص نامبرده در مقام دفاع و تهدید به مدعی می گوید ، [من سارق نیستم

 

. من اعادة حیثیت می كنم] (بدین معنی كه از دست تو به خاطر این اتهام و

 

نسبت ناروا به محكمه شكایت می كنم . )

 

بدیهی است در صورت رواج چنین تصوری ، دیگر كسی تن به شكایت بر علیه

 

كسی نمی دهد .  و اگر طرف مقابل ( متهم ) برائت خورد : فكر می كند می

 

تواند با این حكم برائت به عنوان اعادة حیثیت علیه شاكی ، شكایت متقابل كند

 

. بنابراین‌ ؛لازم است عنوان حقوقی «اعادة حیثیت» توضیح داده شود . تا بدین وسیله

 

 ضمن آشنایی هركس با حقوق خود ، از تهدیدات متهم جلوگیری شده ، عرصه بر شاكی

 

تنگ  نگردد . البته به نظر می رسد موضوع اعادة حیثیت به نحو شایسته در قانون

 

  شفاف سازی نشده ، بنابراین اغلب مجرمین پس از ظهور اشتباه به محض

 

 خلاصی از دستگاه قضا ، موضوع را تمام شده تلقی می نمایند . 

 

 

یكم : معنای لغوی اعاده ی حیثیت :

 

اعاده ی حیثیت تركیبی است از دو واژة «اعاده » و «حیثیت» .

 

اعاده؛ به معنی بازگردانیدن چیزی به جای خود است ونیز به معنی برگشت و

 

بازآوردن و جبران كردن .

 

و حیثیت ؛به معنی ؛وضع ، اسلوب ، اعتبار و آبرو،اهلیت ، حقوق و شخصیت

 

است . بدین ترتیب تركیب «اعاده حیثیت » یعنی ؛ رد كردن حقوق واعتبارات

 

مجرم به او كه به سبب جرم از او سلب شده است .

 

دوم – تعریف اعاده ی حیثیت :

 

1-      در ترمینولوژی حقوق( دكترلنگرودی) اعاده ی حیثیت اینگونه تعریف شده :

 

[بازگشت به اهلیتی كه شخص به علتی آن را از دست داده است . شامل

 

اعاده ی اعتبار تاجر ورشكسته هم می شود . لكن در اصطلاح ما ، برای تاجر

 

اعاده ی اعتبار و برای مجرم اعاده ی حیثیت از طریق محو مجازات و آثار

 

محكومیت كیفی محقق می شود .  اگر اعاده ی حیثیت به موجب حكم دادگاه

 

باشد ، آن را اعاده حیثیت قضایی نامند و اگر به موجب حكم قانون باشد آنرا

 

اعاده ی حیثیت قانونی‌می نامند . ]

 

2-     اعاده ی حیثیت تأسیسی است جزایی كه به فرد اجازه می دهد تا تمامی

 

حقوقی را كه به دنبال یك محكومیت قضایی یا حكم قانون از دست داده ، باز

 

یابد .

 

توضیح :

 

1ــ اهلیت ؛ صلاحیت شخص برای دارا شدن حق و تحمل تكلیف و بكار بردن

 

               حقوقی كه به موجب قانون دارا شده است . اهلیت را به دوقسم ؛ اهلیت

 

               تمتع ( صلاحیت شخص حقیقی یا حقوقی برای دارا شدن حق ) و اهلیت

 

              استیفاء ( صلاحیت شخص برای بكار بردن حقی كه دارا شده است . )

 

             تقسیم كرده اند.

 

2ــ در تعریف دوم با آوردن عبارت ؛ «.... تأسیسی است جزایی-» انحصار

 

     اعاده ی حیثیت در امور جزایی را نشان داده برآن تأكید می كند .

 

        به نظر می رسد غرض از بیان واژه ی «تأسیس» در تعریف دوم ، آنست

 

        كه ؛ اعاده‌ی حیثیت از امور تأسیسی قضایی عصر است و در شرع

 

        چونین عنوانی وجود ندارد .

 

سوم – هدف از اعاده ی حیثیت :

 

منظور و هدف از اعاده ی حیثیت ؛ اول ؛ محو آثار محكومیت كیفی و دوم ؛

 

جلوگیری اشخاص دیگر از طرح آن و سوم ؛قطع محرومیت های ناشی از

 

محكومیت كیفری در آینده است . وخلاصه بازیابی تمامی حقوق از دست رفته

 

به سبب محكومیت قضایی یا حكم قانونی .

 

چهار – اقسام اعاده ی حیثیت :

 

1-      اعاده حیثیت قانونی(قهری) : 

 

هرگاه به موجب قانون مدتی معین از محكومیت بزهكار گذشته باشد و در طی این مدت

 

مرتكب جرم جدیدی نشود یا دستورات دادگاه را نقض ننماید به حكم قانون اهلیت و حقوق

 

سلب شده به وی بازگردانده می‌شود. پس اگر قانون حكم اعاده را بدهد، آن را اعاده حیثیت

 

قانونی خوانند.

 

مثلاً ؛ به موجب قانون وقتی مدتی معین از محكومیت بذهكار گذشته باشد و در

 

طی این مدت مرتكب جرم جدیدی نشود یا دستورات دادگاه را نقض ننماید ، به

 

حكم قانون ؛ اهلیت و حقوق سلب شده ، به وی بازگردانده می شود . ترك

 

تكدی گری از مصادیق اعاده ی حیثیت قانونی است . زیرا؛ به موجب ماده 712

 

قانون مجازات اسلامی متكدی محكوم به حبس شده ولذا از تبعات آن عدم قبول

 

شهادت متكدی به موجب بند 8 ماده 155 قانون آیین دادرسی در امور كیفری

 

است . بدین ترتیب شخص متكدی فاقد حیثیت ادای شهادت است . حال اگر

 

متكدی گدایی را كنار بگذارد .  بدون نیاز به درخواست از محكمه برای اعاده ی

 

حیثیت ، حیثیت ادای شهادت به موجب قانون ( چون دیگر از مصادیق بند 8 ماده

 

155 ق.آ.د.نیست) به وی بازگردانده می شود . خلاصه اینكه در این مثال ؛ ترك

 

تكدیگری مساوی با اعاده ی حیثیت است .

 

2-     اعاده حیثیت قضایی :

 

هرگاه اهلیتی را كه مجرم بعلت محكومیت جزایی از دست داده از طریق صدور

 

حكم دیگر بازیابد ، اعاده ی حیثیت قضایی صورت گرفته است .

 

( از این تعریف معلوم می شود كه برای اعاده ی حیثیت قضایی ، لازم است از مرجع

 

قضایی درخواست اعاده‌ی حیثیت شود و در این خصوص حكم قضایی صادر گردد .)

 

در‌تعریفی دیگر بیان شده ؛ اعاده‌ی حیثیت و‌حقوق اجتماعی سلب شده ی

 

مجرم به خاطر رعایت شرایط قانونی و مقرر‌در حكم دادگاه از‌سوی بزه‌كار به

 

موجب حكم دادگاه را ، اعاده حیثیت قضایی‌گویند‌. ( این نوع اعاده حیثیت‌‌را‌در‌این

 

نوشته توضیح بیشتری خواهیم داد . )

 

مفهوم عرفی اعاده ی حیثیت :

 

در عرف ، اعاده ی حیثیت طریقی است برای جبران خسارت معنونی كه به

 

شخص وارد شد. مثلاً ، گاهی شخص مورد تهمت و افتراء قرار می گیرد و یا

 

قذف می شود و اعمال خلاف واقع به او نسبت داده می شود .  به موجب

 

مفهوم عرفی اعاده ی حیثیت ، شخص انتظار دارد علاوه بر مجازات ، مفتری و

 

قاذف و... از او اعاده حیثیت شود . این جبران خسارت معنوی می تواند به شیوه ی:

 

 الزام مرتكب به عذرخواهی ، اعلام بیگناهی شخص در رسانه ها و یا پرداخت خسارت مادی

 

صورت گیرد . شوربختانه قانون در مورد شیوة اینگونه اعاده حیثیت ساكت است .

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()