تبلیغات
سفیر قانون - نفقه ونحوه طرح دعاوی حقوقی و جزایی مطالبه نفقه 2
دست نوشته های شخصی

نفقه ونحوه طرح دعاوی حقوقی و جزایی مطالبه نفقه 2

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:دوشنبه بیست و یکم دیماه سال 1388-03:29 بعد از ظهر

حال این سوال مطرح می گردد كه در حالت تعارض پرداخت نفقه ، مالیات و مطالبات سازمان تأمین اجتماعی كدامیك بر سایرین مقدم است ؟

درپاسخ می گوییم ؛ نفقه زوجه حتی بر طلب دولت بابت مالیات و طلب سازمان تأمین اجتماعی مقدم است . یعنی اول باید نفقه همسر پرداخت گردد . در توجیه این نظر می توان گفت كه ؛[قانون مالیاتهای مستقیم و قانون تأمین اجتماعی ، عام و قوانین مربوط به نفقه زن ، خاص است و عام هیچگاه ناسخ خاص محسوب نمی شود .]

پنجم شرایط تحقق نفقه :

1-   عقد دائم (ماده 1106 قانون مدنی اشعار می دارد ؛ در عقد دائم نفقه زن به عهده شوهر است ) لذا در عقد نكاح منقطع (صیغه) شوهر الزامی به پرداخت نفقه ندارد . مگر اینكه در شرط ضمن عقد منقطع پرداخت خرجی شرط شده باشد .

2-   تمكین زن از شوهر (حسب ماده 1108 قانون مدنی ؛ هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع كند مستحق نفقه نخواهد بود .)

كلامی در تمكین و اقسام آن :

تمكین از آثار ریاست مرد بر خانواده است كه دارای دو معنای خاص و عام است :

تمكین به معنای خاص : آنست كه زن نزدیكی جنسی با شوهر را به طور متعارف بپذیرد و جز در مواردی كه مانع موجهی داشته باشد از برقراری رابطه جنسی سرباز نزند .

تمكین به معنای عام : آنست كه زن وظایف خود را نسبت به شوهر انجام دهد و از او در حدود قانون و عرف اطاعت كند و ریاست شوهر را در خانواده بپذیرد . بدیهی است اگر شوهر توقعات نامشروع یا نامتعارفی از زن داشته باشد ، زن مكلف به اطاعت از او نیست .

عدم تمكین : عدم تمكین در اصطلاح حقوقی نشوز و زنی كه از شوهر اطاعت نمی كند ناشزه نامیده
می شود . بایستی توجه داشت كه نافرمانی زوج و عدم ایفاء زناشویی از ناحیه او نیز نشوز بوده و چنین مردی ناشز نامیده می شود . حال اگر نافرمانی و نشوز ازدو طرف (زوجین)باشد در اصطلاح حقوق شقاق نامیده
می شود.

 

مقابله با زن ناشزه :

-         مرد می تواند به دادگاه مراجعه و الزام زن به تمكین را بخواهد .

-         عدم پرداخت نفقه به زن ناشزه كه در مقابل شوهر تمكین نمی كند .

-         در ماده 1108 قانون مدنی آمده كه ؛ [هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع كند مستحق نفقه نخواهد بود .]

-         درماده 642 قانون مجازات اسلامی وقتی شوهر را مستحق مجازات عدم پرداخت نفقه می داند كه زن از او تمكین كرده باشد .

ششم چه زنانی مستحق نفقه هستند :

1-    همسر دائمی كه تمكین كرده باشد .

2-   به زن در مدت طلاق رجعیه نفقه تعلق می گیرد . ماده 1109 قانون مدنی در این خصوص اشعار می دارد ؛ [نفقه مطلقه رجعیه در زمان عده بر عهده شوهر است مگر اینكه طلاق در حال نشوز واقع شده باشد .]

3-    حسب ماده 1109 قانون مدنی ، اگر عده به جهت فسخ نكاح یا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد .

4-   در مدت عده ناشی از فسخ نكاح یا طلاق بائن ، اگر زن از شوهر خود آبستن باشد در اینصورت تازمان وضع حمل زن حق نفقه خواهد داشت .

5-   مطابق ماده 1110 قانون مدنی ؛ در ایام عده وفات ، مخارج زندگی زوجه عندالمطالبه از اموال اقاربی كه پرداخت نفقه به عهده آنان است (در صورت عدم پرداخت)تأمین می گردد .

6-    در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد . مگر اینكه شرط شده یا آنكه عقد مبنی بر آن جاری شده باشد .

7-    با توجه به مفاد ماده 1110 قانون مدنی ، زن آبستن از شوهر خود در مدت عده وفات بطریق اولی حق نفقه دارد .

مبحث دوم نحوه اقامه دعوی حقوقی و كیفری مطالبه نفقه :

1-   ماده 1111 قانون مدنی اشعار می دارد ؛[زن می تواند درصورت استنكاف شوهر از دادن نفقه به محكمه رجوع كند . در این صورت محكمه میزان نفقه را معین و شوهر را به دادن آن محكوم خواهد كرد.] این ماده قانونی مسئولیت مدنی شوهر را در قبال عدم پرداخت نفقه بیان می كند و جوازی است قانونی برای مطالبه حقوقی نفقه توسط زن .

2-   در ماده 642 قانون مجازات اسلامی می خوانیم ؛[هر كس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمكین ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع نماید ، دادگاه او را از سه ماه و یك روز تا 5 ماه حبس محكوم می نماید ] در این ماده قانونی هم مسئولیت كیفری شوهر را وقتی از پرداخت نفقه استنكاف كند بیان می دارد و جوازی است برای زن ، كه به دادسرا و دادگاههای جزایی مراجعه ودعوی كیفری مطالبه نفقه ومجازات شوهرراازآن مرجع درخواست نماید .

3-   بایستی توجه داشت كه دادگاه هنگامی شوهر را به دادن نفقه ملزم خواهد كرد كه رابطه زوجیت محرز باشد و شوهر نتواند عدم تمكین زن را ثابت كند . بنابراین در دعوی مطالبه نفقه :

 

اثبات زوجیت با ارائه عقدنامه و یا مدركی دیگر به عهده زن است .

-        و اثبات عدم تمكین زن به عهده شوهر است .

علیهذا زنی كه مدعی دریافت نفقه است بایستی ثابت كند كه همسر دائمی مرد است و اگر مرد برای فرار از پرداخت نفقه منكر زوجیت شود یا دعوی عدم تمكین همسرش را نماید بایستی این موضوع را در دادگاه اثبات كند والا محكوم به تأدیه نفقه خواهد شد .

گفتار نخست نحوه مطالبه نفقه در شعب حقوقی دادگستری :

یكم مدارك لازم :

1-    تهیه و تنظیم دادخواست مبنی بر مطالبه نفقه در دو نسخه

2-    تهیه فتوكپی مطابق با اصل شده عقدنامه و شناسنامه در دو نسخه

3-    وكالت نامه وكیل در صورت داشتن وكیل و دلائل اثبات وكالت .

4-    برگ اظهار نامه اگر قبلاً اظهار نامه ای برای شوهر ارسال شده باشد .

دوم نحوه تنظیم دادخواست :

1-    در ردیف خواهان ، مشخصات و نشانی زوجه نوشته می شود .

2-    در ردیف خوانده ، مشخصات و نشانی زوج درج می گردد .

3-    در ردیف وكیل یا نماینده قانونی ، مشخصات وكیل اگر وجود داشته باشد والا در مقابل این ردیف واژه «اصیل» نوشته می شود .

4-    در ردیف خواسته و بهای آن درج می گردد ، [الزام خوانده به پرداخت نفقه ایام گذشته و صدور قرار تامین خواسته .]

5-    در ردیف دلایل و منضمات دادخواست ، نام دلائل و اسناد نوشته می شود .

6-    در شرح دادخواست متن ذیل بعنوان نمونه نگارش می شود .

 

ریاست محترم دادگاههای عمومی و انقلاب شهرستان.............................................

سلام علیكم ؛

احتراماً باستحضار می رساند ؛ اینجانبه ......................................................طبق عقد نامه پیوست همسر دائمی و قانونی خوانده آقای ...................................................................... می باشم .نامبرده از تاریخ......................................... بدون دلیل موجه اینجانبه را بدون نفقه رها و از تامین معاش و تهیه مسكن و لباس كه از وظایف اصلی قانونی و شرعی وی می باشد امتناع كرده است و چون حاضر به تمكین از زوج می باشم به استناد مواد 1106 و 1206 قانون مدنی تقاضای صدور حكم به محكومیت خوانده به پرداخت نفقه ایام معوقه را دارد و جهت سهولت در وصول و جلوگیری از اقدامات زوج برای فرار از دین و عدم پرداخت نفقه مورد مطالبه بدواً تقاضای صدور قرار تامین و توقیف خواسته از اموال وی معادل مبلغ خواسته به استناد ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی با احتساب خسارت مورد استدعاست .

نام ونام خانوادگی

امضاء

سوم مراجعه به دادگاه و تسلیم دادخواست :

1-    ابطال تمبر برروی برگهای دادخواست در واحد نقش تمبر مرجع قضایی .

2-    مطابق با اصل كردن مدارك و مستندات در دفتر تطبیق اصل مدارك با كپی های نقش تمبرشده (همراه داشتن اصل مدارك الزامی است ) .

3-    ضمیمه كردن اسنادو مدارك و برگهای دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی .

4-    تحویل اوراق تنظیمی و مدارك به دفتر ثبت دادخواست های مرجع قضایی و دریافت شماره .

5-    با مراجعه مجدد به دفتر ثبت و ارائه شماره شعبه رسیدگی كننده معلوم می گردد .

6-   در شعبه رسیدگی كننده اگر ایرادی متوجه دادخواست و ضمائم نباشد سیر رسیدگی قضایی بوسیله ابلاغ اخطاریه به خواهان وخوانده شروع خواهد شد .

تذكر : گاهی زوجه می تواند قبل از تقدیم دادخواست ، طی اظهار نامه ای نفقه ایام گذشته را از زوج مطالبه نماید . نمونه چنین اظهارنامه ای در بخش ضمائم آورده شده است . برگهای اظهارنامه و دادخواست را میتوان از واحد فروش اوراق و تمبر دادگستری خریداری كرد . برگ اظهارنامه در سه برگ تهیه و تنظیم و پس از الصاق تمبر و پرداخت هزینه ارسال اظهارنامه و ثبت آن به واحد ابلاغ برده شده تا به مخاطب ابلاغ و جواب دریافت و ابلاغ گردد .

گفتار دوم نحوه مطالبه نفقه در دادسرای عمومی و انقلاب :

یكم به موجب ماده 642 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 ، مردی كه با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمكین ندهد به مجازات حبس محكوم میگردد .

توجه : ظاهر ماده 642 قانون مجازات اسلامی حاكی از آن است كه قانونگذار برای عدم پرداخت نفقه آینده زن مجازات كیفری معین كرده است . لذا به نظر می رسد كه استنكاف از دادن نفقه گذشته مجوز مجازات كیفری شوهر وطرح دعوی كیفری نیست .در حقیقت نفقه معوقه از مصادیق دین است كه بر عهده شوهر است و از مصادیق دعاوی مدنی (حقوقی)است . لذا تعیین مجازات كیفری برای عدم پرداخت دین مدنی بر خلاف اصل است . بدین ترتیب دعوی كیفری مطالبه نفقه ، برای پرداخت نفقه در آینده است كه اگر شوهر حاضر به قبول نشد به زندان محكوم می شود .

دوم اقامه دعوی مطالبه نفقه در آینده به موجب تسلیم شكواییه به دادسراست .

مدارك لازم :

-         فتوكپی مصدق عقدنامه و شناسنامه

-         تنظیم شكواییه (طبق فرم نمونه در بخش ضمائم)

-         معرفی شهود

مراجعه به مرجع قضایی به منظور :

-         مطابق اصل كردن اسناد و مدارك

-         الصاق تمبر و پرداخت هزینه شكواییه

-         رجوع به دادسرا و به جریان افتادن جریان تعقیب كیفری شوهر .

سخن آخر ذكر چند نكته

1-    ازدواج علاوه بر یك پیوند عاطفی ، یك قرار داد اجتماعی است كه قواعد مالی خاصی برآن حكمفرماست كه یكی از این قواعد ، نفقه است .

2-   لازمه تمكین ، اقامت در اقامتگاه دائمی شوهر است . بنابراین زن برای دریافت نفقه باید در خانه شوهر زندگی كند . مگر آنكه در شرایط ضمن العقد شرطی جز این شده باشد .

3-    اگر زنی بدون دلیل موجه و بدون موافقت شوهر اقدام به ترك خانه نماید مرد می تواند نفقه او را قطع نماید .

4-   اگرزن در منزل شوهر امنیت جانی و تأمینات بهداشتی نداشته باشد و شوهر هم حاضر به فراهم كردن خانه مناسب برای همسرش نباشد ، زن می تواند پس از ارسال اظهارنامه در این خصوص خانه شوهر را برای حفظ سلامت خود ترك كند .

5-    مرد نمی تواند از دیدار همسرش با خانواده او جلوگیری كند مگر آن كه عدم صلاحیت اخلاقی آنها ثابت شده باشد .

6-   مرد نمی تواند از ااشتغال همسرش در صورتی كه شغل زن مغایرتی با حیثت و شئونات خانواده و جامعه نداشته باشد و به وظایف همسری و خانوادگی لطمه نزند جلوگیری كند . اما اگر ساعات غیبت زن از خانه بواسطه كار به گونه ای باشد كه به وظایف همسری لطمه وارد كند ،  شوهر
می تواند وی را مورد اعتراض قرار داده و خواستار تغییر ساعات كار همسرش شود( مثل اینكه شغل همسر بگونه ای باشد كه همیشه شب كار باشد ).




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
مردانی
دوشنبه سی ام تیرماه سال 1393 11:38 قبل از ظهر
سلام خدا قوت
از مطلب این صفحه استفاده کردم .لطفا شماره رای وحدت رویه که پرداخت اولین قسط از نفقه را مسقط حق حبس میداند ذکر کنید .
سپاسگزارم
نفس
پنجشنبه بیست و هشتم فروردینماه سال 1393 11:17 بعد از ظهر
سلام
من وهمسرم پنج سال پیش ازدواج کردیم.طی اینمدت همسرم بارهامنرو موردظرب وجرح قرار داد که من تو این مدتفقطدوبار شکایت کردم وبه پزشکی قانونی مراجعه کردم که هربار باوساطت خانواده ها از پیگیری صرف نظر کردم درآخرین درگیری ازخونه خارج شدم وشش ماه که درمنزل پدرم سکونت دارم میخوام ببینم آیا
میتونم برای نفقه شکایت کنم البته شوهرم برای عدم تمکین دادخواست داده.ممنون میشم پاسخ بدید.موفق وسربلند باشید.
سعید
شنبه دهم اسفندماه سال 1392 10:58 قبل از ظهر
با سلام
نفقه خانمی که 51سال ازدواج کرده و همسر وی مریض بود و تمام کارها را این خان انجام داده از جمله کشاورزی ، دامداری و قالیبافیی و... می توان گفت خرج شوهر را خانم تامین می کردو همسر چند ماه پیش فوت کرده خواهان نفقه دوران گذشته است.بدونم به چه صورت می تواند نفقه خود را بگیرد.
ریحانه
پنجشنبه دوازدهم دیماه سال 1392 11:43 بعد از ظهر
با سلام و خسته نباشید
من نزدیک به 4 ساله ازدواج کردم البته 2 سالش عقد بودم اما با همسرم رابطه جنسی داشتم الان از مرداد ماه به دلیل داشتن بیماری در منزل پدرم هستم همسرم نظامی هست و تازه 20 روزه که انتقالی گرفته و به مشهد اومده منم به دلیل سوء رفتار و ضربو شتم حاضر نیستم با اون زندگی کنم همچنین درخواست مهریه کردم حالا میخوام بدونم میتونم درخواست نفقه دوران عقد و این چند ماه اخر رو بدم؟اگر همسرم حکم عدم تمکین بگیره نفقه بهم تعلق میگیره یا نه؟ با تشکر از سایت خوبتون
مصطفی جلائی فر
پنجشنبه چهاردهم آذرماه سال 1392 06:31 بعد از ظهر
با سلام
من و خانمم عید امسال عقد کردیم.یک ماه پیش در حالی که هنوز ازدواج نکرده بودیم مهریه خود را اجرا گزاشت و بعد از آن طلب نفقه هم برای گذشته و هم آینده کرد.در حالیکه در این مدت من خیلی چیزها برایش خریدم.مواد آرایشی.داروهای صورتش که بسیار گران قیمت هم بود.لب تاب.دوربین.لباس و کیف و کفش.ضمنا همسر من باکره است.ضمنا پرونده ی مهریه فعلا در دادگاه متوقف شده تا درخواست اعسار من بررسی شود.
حال سوال من این است که آیا به همسرم نفقه تعلق میگیرد در حالیکه من مهر او را مطابق آنچه دادگاه تعیین کند خواهم داد.دوم اینکه بعضی جاها خواندم که به محض پرداخت اولین قسط از اقساط مهریه حق حبس از زن برداشته میشود و من میتوانم به دادگاه درخواست الزام به تمکین بدهم.میخواستم ببینم اگر این موضوع درست است به استناد چه قانونی این موضوع درست است
پاسخ جواد مزروعی : شرط تعلق نفقه تمکین عام و خاص است / در صورت عدم تمکین نفقه به زوجه تعلق نمی گیر د / بله به موجب رآی وحدت رویه حق حبس منتفی می شود
پنجشنبه چهارم مهرماه سال 1392 05:51 بعد از ظهر
من میخام اقذام کنم برای نفقه.بهترین وموثرتردن راه را بفرماید
پاسخ جواد مزروعی : اگر اکنون است با دعوی کیفری و اگر نفقه ی معوقه است از طریق طرح دعوی حقوقی
سعید
دوشنبه بیست و سوم مردادماه سال 1391 03:06 بعد از ظهر
برادر زن باکره حتی اگر تمکین هم نکندبا استفاده از حق حبس خود مستحق نفقه است.
پاسخ جواد مزروعی : برادر !آن عدم تمکینی مسقط نفقه است که نشوز محسوب شود .استفاده از حق حبس نشوز محسوب نمیشود و لذا مسقط نفقه نیست .
talebi
چهارشنبه یازدهم آبانماه سال 1390 12:40 قبل از ظهر
salam dust va hamkare azizm , zemne khaste nabashid, az darje matalebe arzandatun tagdir o tashakor mikonam.
rastesh farda dadgah daram matalebe azrzandatun tu takmile layeham kheyli komakam kard
bazam mamnun
payande bashid o sarbolan enshallah
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر