تبلیغات
سفیر قانون - قاعده ی ضمان ید ( پایانی )
دست نوشته های شخصی

قاعده ی ضمان ید ( پایانی )

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:یکشنبه هجدهم آبانماه سال 1393-03:04 قبل از ظهر

استثنایی بر قاعده ی ضمان ید :

ــ به موجب قاعده ی ضمان ید ، اصل بر اینست که ؛ هر کس مالی را از دیگری بدون مجوز به

  تصرف درآورد ، ضامن استرداد عین و پرداخت خسارت تلف و جبران منافع زمان تصرف مال

  است .

ــ اما ، بر این قاعده ، استثنایی است ، و آن یدامین ( تصرف مال دیگری با اجازه ی صاحب

مال ) می باشد . به موجب این استثناء ، بعضی از ایادی که بر مال غیر مستقر می گردد ،

متصرف در قبال اصل و تلف مال مورد تصرف ( در شرایطی ) ضامن خسارت نیست .

مستند عدم ضمانت یدامین :

1 ــ آیه ی ، ما علی المحسنین من سبیل ( سخت گیری بر اشخاصی که می خواهند

       احسان کنند نیست . )

2 ــ حدیث نبوی ؛ لیس علی الامین الا الیمین ( بر شخص امین جز سوگند چیزی نیست )

اقسام یدامین :

1 ــ وقتی متصرف ( امین ) از طرف مالک یا قائم مقام شرعی و قانونی او ، مأذون به تصرف

      باشد . مثل ؛ اجاره / عاریه / شریک / مضارب و ......

2 ــ دیگر زمانی که مالی در معرض تلف باشد به مسلمین جواز شرعی داده شده که در آن

      تصرف کنند . مثل ؛ مال پیدا شده ( لقطه ) . که پیدا کننده مال در صورتی که قصد بهره

      برداری و خیانت نداشته باشد ، یدش امانی و لذا در صورت تلف مال پیدا شده ، ضامن

        نیست . ( جواز در این نوع ید امین ، حکم شرع است ) .

استثنایی بر استثنای عدم ضمانت امین :

اگر عدم ضمانت امین را اصلی بدانیم بدین معنی که ؛ امین در صورت تلف مال مکلف به

جبران خسارت نیست ، استثنایی بر این اصل است . بدین معنی که امین هم ضامن

جبران تلف مال خواهد بود .

مواردی که امین ضامن می شود :

1 ــ وقتی که امین در مال مورد تصرف تعدی و تفریط کند که در این صورت امین قطعاً در قبال

      تلف مال ضامن است .

2 ــ وقتی که در زمان تصرف ، تعدی و تفریطی صورت نگرفته ولی در عین حال ، متصرف

ضامن جبران خسارت تلف مال است . این موارد و مصادیق عبارتنداز :

الف ــ ضمانت عین معامله : ( ضمانت خریدار )

مثلاً وقتی شخصی که قصد خرید کالایی را دارد ( مثلاً ، ظرفی بلور ) و آن کالا را برای

ملاحظه و ارزیابی اوصاف به دست می گیرد ، و کالا از دستش می افتد و می شکند و

خسارت می بیند . در این حالت گرچه تعدی و تفریطی صورت نگرفته ، ولی خریدار ضامن

جبران خسارت تلف کالاست . در این مورد ، خریدار از طرف فروشنده جواز ملاحظه ی کالا را

داشته و لذا در قبض مال مأذون بوده است

ب ــ ضمانت تلف قبل از قبض : ( ضمانت فروشنده )

بنابر قاعده ی ؛ [ کل مبیع تلف قبل قبضه فهو من مال البایع ] . هر مبیعی قبل از قبض

تلف شود ، از مال بایع محسوب می شود ، اگر مال ( مبیع ) قبل از قبض مشتری ( نزد

فروشنده ) تلف شود ، در صورت مطالبه ی مشتری ، بایع ضامن پرداخت ثمن کالای پرداخت

شده ، یا مثل ویا قیمت کالاست . ( هر چند فروشنده تعدی و تفریطی هم نکرده باشد . )

ج ــ ضمانت صنعتگران و کارگران :

ــ اگر کارگر و صنعتگری مواد اولیه ای را از مالک بگیرد ( تا مثلاً ، پیراهن درست کند ) و مال

(حتی ) بدون تعدی و تفریط و خروج از حد اذن مالک ، تلف شود در قبال مالک ضامن است .

( نظر برخی ار فقها بنابر قاعده ی اتلاف )

ــ برخی دیگر فقها را نظر بر آنست که ؛ ضمانت کارگر و صنعتگر در قبال صاحب مال وقتی

است که عامل ( کارگر ) از حد اذن مالک خارج و موجب خسارت به مال گردد . ( زیرا ، صنعتگر

از طرف مالک در ساخت مأذون است و اذن دافع ضمان است . مگر صنعتگر از حد اذن مالک

خارج شود . )

رد این نظر : مالک به صنعتگر اجازه ی اصلاح و ساخت کالایی را داده ، نه خرابی و تلف

مال را . لذا ، اذن مالک دافع ضمان اتلاف نیست .

د ــ ضمانت باربران :

در خصوص ضمانت باربر در حمل و انتقال کالا و تلف و خسارت به آن دو نظر وجود دارد :

ــ طبق قاعده ی اتلاف باربر ضامن است .

ــ چون خسارت وارده به مال در حال حمل ، به علت حادثه ای و سقوط مال بوده و باربر

نقشی در آن نداشته ، مورد از مصادیق تلف است و نه اتلاف . لذا باربر ضامن تلف کالا نیست

ه ــ ضمانت در قبال مال قبض شده به عقد فاسد :

اگر به موجب عقد فاسدی ، مالی قبض شود دو طرف عقد نسبت به اموال رد و بدل شده

ضامن هستند . مثلاً ، بیعی به عقد فاسد صورت می گیرد . و کالا را خریدار و ثمن را

فروشنده قبض می کنند . در چونین عقدی خریدار نسبت به استرداد کالا و در صورت تلف

جبران خسارت ضامن است . و فروشنده نسبت به استرداد ثمن و در صورت تلف ، جبران

خسارت ضامن خواهد بود .

مستند شرعی این مسئله ، قاعده ی ؛ [ ما یضمن بصحیحه ، یضمن بفاسده ] است .

به معنای ؛ هر آنچه صحیح آن ضمان آور باشد ، فاسد آن هم ضمان آور است . در موارد

پنجگانه اخیرالذکر ، متصرف امین گرچه مرتکب تعدی و تفریطی نشده در قبال تلف مال ضامن

خواهد بود .

نکات پایانی :

1 ــ قاعده ید : از جمله ی قواعد فقهی است ( و نه قاعده ی اصولی )

2 ــ تعریف تفریط : تفریط آن است که شخص حافظ مال ، درست مال را حفظ نکند و در

نگهداری آن سستی نماید به گونه ای که مال ضایع یا تلف شود . مثل ؛ سستی نگهبان در

حفظ مال که موجب تلف آن شود .

3 ــ تعریف تعدی : تعدی آن است که شخص امین بر خلاف معهود یا معروف در مال مورد

امانت تصرف کند . مثل اینکه ، امین لباسی را از مالک می گیرد تا نگهداری کند ، ولی از آن

استفاده کرده و آن را می پوشد . در اینجا امین ، که قرار بوده فقط لباس را نگهداری کند ،

تعدی کرده و آن را مورد استفاده قرار داده و پوشیده است .

4 ــ تفاوت تعدی و تفریط :

ــ تفریط غالباً جنبه ی انفعالی ( کوتاهی در امری ) ، غیر عمدی و غیر خائنانه دارد .

ــ تعدی ، جنبه ی فاعلی ( استفاده خارج از اجازه داده شده ) ، عمدی و خائنانه دارد .

نکته :

اگر در مورد تعدی و تفریط بین مالک و متصرف اختلافی پیش آید و به دادگاه رجوع کنند ؛

ــ مالک باید اقامه ی دلیل بر تعدی و تفریط متصرف کند .

 ــ و چون متصرف در مقام انکار است به موجب حدیث نبوی، [ لیس علی الامین الّاالیمن]

برای انکار تعدی و تفریط باید قسم بخورد .

 

                             *****************

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
buy cialis with no prescription
جمعه شانزدهم آذرماه سال 1397 01:39 قبل از ظهر

You actually revealed this exceptionally well.
achat cialis en itali cialis daily dose generic cialis coupons interactions for cialis rezeptfrei cialis apotheke tadalafil generic cialis bula cialis australia org cialis great britain cialis daily dose generic
Cialis prices
پنجشنبه پانزدهم آذرماه سال 1397 06:13 قبل از ظهر

Awesome content. Kudos.
cialis generika cialis lilly tadalafi cialis in sconto generic cialis pro order cialis from india cialis 5 mg callus estudios de cialis genricos generic low dose cialis tarif cialis france
Cialis canada
چهارشنبه چهاردهم آذرماه سال 1397 11:51 قبل از ظهر

Cheers, Numerous content!

cialis bula deutschland cialis online tadalafil cialis 5 mg para diabeticos cialis reviews cialis uk what is cialis enter site natural cialis purchasing cialis on the internet order a sample of cialis
buy cheap cialis on line
چهارشنبه چهاردهم آذرماه سال 1397 12:25 قبل از ظهر

You made your position pretty clearly!!
enter site 20 mg cialis cost cialis without a doctor's prescription cialis coupons generic cialis review uk interactions for cialis cialis cost cialis 100mg suppliers tadalafilo tadalafil 20mg cialis generico postepay
Cialis online
سه شنبه سیزدهم آذرماه سال 1397 01:25 بعد از ظهر

This is nicely expressed. .
cialis e hiv order a sample of cialis buy online cialis 5mg american pharmacy cialis price cialis best cialis patent expiration cialis 5mg cialis kamagra levitra pastillas cialis y alcoho cialis herbs
buy cheap cialis coupon
دوشنبه دوازدهم آذرماه سال 1397 12:56 بعد از ظهر

Nicely put. Cheers!
cialis 5mg buy cialis online cheapest weblink price cialis cialis daily reviews cialis great britain tadalafil 20 mg dose size of cialis cialis for bph cialis soft tabs for sale cialis prezzo al pubblico
Online cialis
دوشنبه دوازدهم آذرماه سال 1397 01:39 قبل از ظهر

Awesome stuff. With thanks.
il cialis quanto costa achat cialis en europe cialis 30 day trial coupon generic cialis soft gels we choice cialis uk cialis rckenschmerzen buying cialis in colombia does cialis cause gout generico cialis mexico ou trouver cialis sur le net
buy cialis delhi
یکشنبه یازدهم آذرماه سال 1397 12:34 بعد از ظهر

Appreciate it, Lots of stuff.

cialis 20 mg viagra vs cialis calis cialis without a doctor's prescription cialis uk next day cialis bula prix cialis once a da cialis 20 mg best price cialis uk next day generic cialis at walmart
buy cialis without a doctor's prescription
یکشنبه یازدهم آذرماه سال 1397 01:28 قبل از ظهر

Fantastic posts. Thanks!
cialis generico in farmacia best generic drugs cialis weblink price cialis cialis daily generic cialis 20mg tablets cialis kaufen bankberweisung cialis for daily use buy cialis online cheapest enter site 20 mg cialis cost buying brand cialis online
buy generic cialis pills
شنبه دهم آذرماه سال 1397 12:28 بعد از ظهر

Regards! An abundance of stuff!

only best offers 100mg cialis precios de cialis generico brand cialis nl look here cialis cheap canada cheap cialis order a sample of cialis cialis for sale cialis 5 mg para diabeticos cialis cuantos mg hay cialis 5 mg scheda tecnica
buy generic cialis
شنبه دهم آذرماه سال 1397 01:01 قبل از ظهر

Good information. Appreciate it.
cialis 30 day trial coupon viagra vs cialis vs levitra generic cialis levitra generic cialis levitra we like it cialis soft gel cialis super acti cialis kaufen bankberweisung buy cialis online cialis mit grapefruitsaft cialis sicuro in linea
Generic cialis
جمعه نهم آذرماه سال 1397 01:37 بعد از ظهر

Kudos, Terrific stuff.
cialis sicuro in linea cialis kaufen wo deutschland cialis online bulk cialis cialis baratos compran uk legalidad de comprar cialis cialis uk next day click now cialis from canada buy cialis cialis patentablauf in deutschland
buy cialis online cheap
جمعه نهم آذرماه سال 1397 01:55 قبل از ظهر

You made your stand extremely well.!
cialis generico in farmacia cialis lilly tadalafi buying cialis on internet we use it 50 mg cialis dose we like it cialis price cialis ahumada miglior cialis generico generic cialis soft gels cialis sicuro in linea buying cialis in colombia
Buy cialis
پنجشنبه هشتم آذرماه سال 1397 02:34 بعد از ظهر

You mentioned that really well.
cialis 5 mg cialis vs viagra cialis en 24 hora only here cialis pills prices for cialis 50mg online cialis prescription doctor cialis viagra vs cialis vs levitra buying cialis in colombia cialis wir preise
Online cialis
پنجشنبه هشتم آذرماه سال 1397 02:20 قبل از ظهر

Amazing data. Thank you.
cialis 5 mg cialis pills we choice free trial of cialis rezeptfrei cialis apotheke miglior cialis generico cialis para que sirve generic cialis at the pharmacy cialis bula cialis generic tadalafil buy cialis online holland
buy cialis online cheap
چهارشنبه هفتم آذرماه سال 1397 01:52 بعد از ظهر

Fantastic facts. Many thanks!
cialis online cialis diario compra cialis 05 we like it safe cheap cialis cialis 10mg prix pharmaci when will generic cialis be available cialis per paypa get cheap cialis cialis en 24 hora venta cialis en espaa
Cialis generic
چهارشنبه هفتم آذرماه سال 1397 01:54 قبل از ظهر

Fine material. Thank you!
we like it cialis soft gel cialis 5 effetti collaterali venta cialis en espaa cialis side effects dangers viagra vs cialis what is cialis safe dosage for cialis legalidad de comprar cialis tadalafilo online cialis
buy levitra 20 mg
پنجشنبه نوزدهم مهرماه سال 1397 09:04 قبل از ظهر

Thanks a lot! Quite a lot of information!

levitra vardenafil 20mg vardenafil levitra without a doctor prescription buy levitra 20 mg buy levitra 20 mg vardenafil 20mg levitra without a doctor prescription levitra online buy levitra 20 mg
buy generic cialis pills
سه شنبه دهم مهرماه سال 1397 05:56 قبل از ظهر

Thanks a lot! A good amount of material.

order generic cialis online deutschland cialis online we use it 50 mg cialis dose cialis coupon side effects of cialis are there generic cialis cialis wir preise buy cialis sample pack acquistare cialis internet tadalafil 20 mg
Online cialis
یکشنبه هشتم مهرماه سال 1397 03:32 قبل از ظهر

Cheers, A lot of advice!

cialis sicuro in linea cost of cialis per pill generic cialis pill online cialis great britain cialis patent expiration cialis professional from usa viagra cialis levitra cialis pills price each when will generic cialis be available safe site to buy cialis online
Cialis canada
شنبه هفتم مهرماه سال 1397 12:21 قبل از ظهر

Regards, A lot of advice.

cialis 30 day trial coupon acheter cialis kamagra cialis vs viagra generic cialis in vietnam trusted tabled cialis softabs ou trouver cialis sur le net price cialis per pill deutschland cialis online cialis with 2 days delivery cialis for sale south africa
canada drugs online
شنبه سی و یکم شهریورماه سال 1397 05:27 بعد از ظهر

You actually said it perfectly!
pharmacy canada 24 canadian online pharmacy trust pharmacy canada canada medication canadian prescriptions online serc 24 mg canadian pharmacy world buy vistagra online safe canadianpharmacyusa24h canada medications cheap pharmacy canada best
http://cialisyoues.com/
چهارشنبه بیست و هشتم شهریورماه سال 1397 07:02 بعد از ظهر

Very well voiced really! .
buy cialis cheap 10 mg generic cialis at walmart cialis prices in england acquistare cialis internet cialis canada on line cialis tablets for sale online prescriptions cialis cialis 5 effetti collaterali non 5 mg cialis generici we use it 50 mg cialis dose
cialisbuys.com
پنجشنبه پانزدهم شهریورماه سال 1397 04:25 قبل از ظهر

This is nicely expressed! .
dosagem ideal cialis cialis manufacturer coupon canada discount drugs cialis prescription doctor cialis cialis dosage recommendations cialis 20 mg effectiveness only now cialis for sale in us cialis in sconto cialis super kamagra dosagem ideal cialis
buy generic viagra online canada
سه شنبه سیزدهم شهریورماه سال 1397 04:21 قبل از ظهر

Awesome tips. Cheers.
buy viagra discount viagra from usa pharmacy buy viagra sildenafil online viagra no pres cheap viagra prescription buy brand viagra online without prescription buy viagra south africa viagra with prescription online what is viagra get a prescription for viagra online
Generic cialis
دوشنبه دوازدهم شهریورماه سال 1397 08:36 بعد از ظهر

Amazing lots of excellent information!
price cialis per pill how to purchase cialis on line cialis super kamagra costo in farmacia cialis canadian drugs generic cialis buy brand cialis cheap generic cialis levitra cialis usa cost generic cialis pro how to purchase cialis on line
http://cialissy.com/
دوشنبه دوازدهم شهریورماه سال 1397 02:12 قبل از ظهر

You reported this perfectly!
buy cialis uk no prescription cialis kaufen wo deutschland cialis online buying cialis on internet preis cialis 20mg schweiz generic cialis in vietnam best generic drugs cialis tadalafil 5mg generic cialis at walmart cialis per paypa
http://cialisda.com/
یکشنبه یازدهم شهریورماه سال 1397 01:04 بعد از ظهر

Nicely put, Thanks a lot.
cialis generico lilly price cialis per pill cialis for bph 40 mg cialis what if i take cialis 5mg cialis for sale in europa cialis pills boards cialis generico we recommend cheapest cialis cialis 20mg
viabiovit.com/buy-viagra-from-pfizer-online.html
سه شنبه بیست و سوم مردادماه سال 1397 03:29 قبل از ظهر

Many thanks, Valuable stuff.
viagra in pharmacy generic sildenafil buy viagra professional order sildenafil online uk cheap generic viagra viagra with a prescription how to get viagra online buy cheap viagra generic online buy viagra tablets online viagra online prescription
cialissv.com
دوشنبه بیست و دوم مردادماه سال 1397 11:30 قبل از ظهر

You actually said this really well.
cialis from canada trusted tabled cialis softabs cialis 20 mg effectiveness cialis 5 mg funziona buy cialis online cialis coupon comprar cialis 10 espa241a tarif cialis france compare prices cialis uk generic cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30