تبلیغات
سفیر قانون - قاعده ی لاضرر (بخش سوم )
دست نوشته های شخصی

قاعده ی لاضرر (بخش سوم )

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:شنبه چهارم شهریورماه سال 1391-04:30 بعد از ظهر

   نظر دوم ــ نظر محقق خراسانی :

 

    به نظر صاحب کفایه (محقق خراسانی ) ؛ مفاد قاعده ی لاضرر : [ نفی حکم به لسان نفی موضوع

 

    است ] در توضیح این نظر می توان گفت ؛ مثلاً وقتی بیان شده ، وضو واجب است ،وضو ، موضوع

 

    ووجوب آن حکم است .ویا وقتی بیان شده ؛ بیع عقدی لازم است ، بیع موضوع و لزوم آن حکم است

 

   ایشان می گوید : موضوع هایی چون وضو و بیع احکامی دارند (یعنی ؛وجوب و لزوم ) . اگر این احکام

 

   به صورت عناوین اولیه موجب ضرر شوند، به موجب این قاعده ،احکام آنها برداشته می شود. یعنی

 

   اگربیع موجب ضررگردد حکم آن یعنی لزوم برداشته می شود ویا اگر وضو موجب ضرر گردد ،حکم آن

 

   یعنی وجوب برداشته می شود .بدین ترتیب در حدیث که فرمود :لا ضرر ......؛ نفی حکم موضوع ضرر

 

  را نموده است . واین است معنای ؛ « نفی حکم به لسان نفی موضوع » .

 

تفاوت این دو نظر :

 

   این دو نظر در نگاه اول یکسان است و گویی نظری واحد با دو بیان است .ولی تفاوت در این است که :

 

   ـــ  طبق نظر شیخ انصاری ،قاعده ی لا ضرر حکم را بر می دارد .

 

   ـــ وطبق نظر صاحب کفایه ؛ قاعده ی لاضرر متعلق حکم یا موضوع را مرتفع می کند .

 

بنابراین ؛

 

          ـــ طبق نظر محقق خراسانی ؛ اگر موضوع ضرری نباشد ، این قاعده حکم را برنمی دارد .مثلاً :

 

           در بیع غبنیه ،خود معامله که موضوع است موجب ضرر نیست بلکه لزوم آن موجب ضرر است

 

          (یعنی حکم ضرری است ) بنابراین بیع غبنیه مشمول قاعده ی لا ضرر نمی شود .ولی در مثال

 

          وضو ؛ خود وضو وتماس با آب (موضوع ) موجب ضرر است (یعنی موضوع ضرری است ) ،نه حکم

 

         وجوب وضو .لذا مشمول قاعده ی لا ضرر خواهد شد .

 

    ـــ لیکن طبق نظر شیخ انصاری ؛ چون متعلق قاعده ی لاضرر ، حکم است ،هردو مثال ،یعنی بیع

 

       غبنی و وضوی ضرری مشمول این قاعده می گردند .

 

توضیح نگارنده :

 

      از این نظر (نظر محقق ) هم نمی توان مسئولیت مدنی جبران خسارت را از قاعده ی لا ضرر نتیجه

 

     گرفت .

 

نظر سوم ــ نظر شریعت اصفهابی :

 

   طبق این نظر ؛مفاد قاعده ی لاضرر ، [ نهی الهی از ایجاد ضرر است ] .صاحب این نظر «لا » در عبارت

 

   ،لاضرر ..... را لای ناهیه گرفته و برای اثبات برداشت خود آیه ی 197 سوره ی بقره را مثال آورده که

 

   بیان شده ؛ { فلا رفث ولا فسق ولا جدال فی الحج }.در این آیه گرچه بیان شده؛ در موسم حج ؛ 

 

   زناشویی و نارواکاری و بگومگو نیست ، ولی شارع در مقام بیان نهی این اعمال است .بدین معنی که ؛

 

   در موسم حج : زناشویی نکنید ،فسق نکنید ، جدال نکنید . بر همین روال ، حدیث لاضرر و لا ضرر ....

 

   بدین معنی است که ؛ به یکدیگر خسارت وارد نکنید و یکدیگر را در مضیقه و شدت قرار مدهید .

 

نظر نگارنده :

 

    گرچه به لحاظ علم نحو ،چونین ترجمه ایی از عبارت ؛ لاضرر و ....... بر خلاف فصاحت کلام است ولی

 

    بیانگر حکمی صریح در نهی از زیان رسانی به دیگران است .در این صورت این پرسش مطرح می گردد

 

   که :

 

    ـــ این قاعده ،یک توصیه است یا حکم ؟ ...

 

    ـــ حتا در صورت حکم بودن ، می توان از آن مسئولیت مدنی جبران خسارت را نتیجه گرفت ؟

 

    ـــ آیا با توجه به داستان سمرة بن جندب ، قلع نخل ، جبران خسارت مزاحمت برای خانواده ی مرد

 

       انصاری بوده است ؟ ....

 

  بنا براین اگر بخواهیم از این حدیث مستندی برای مسئولیت مدنی جبران خسارت درست کنیم دو نکته

 

  را لازم است مراعات کنیم ؛

   

   1 ــ عبارت حدیث را از قصه ی سمرة بن جندب جدا کنیم و مستقلاً مورد استفاده قرار دهیم .

 

  2 ــ عبارتی را در تقدیر بگیریم که : ضرربه دیگری نزنید و در صورت وارد کردن زیان ، بایستی از عهده ی

 

      جبران خسارت برآیید .( که البته هیچ یک از این دو ممکن نیست ).

   

نظر چهارم ــ نظر مرحوم نراقی :

 

      طبق این نظر ،مفاد حدیث لاضرر ؛[ نفی ضرر غیر متدارک است .] .ضرر غیر متدارک ( به فتح راء )

 

      یعنی : ضرر جبران نشده . بدین ترتیب عبارت حدیث تقدیراً این است که ؛ لاضرر و لا ضرار غیر متدارک

 

      فی الاسلام .یعنی ؛ در اسلام زیان و در مضیقه گذاشتن جبران نشده و جود ندارد .که مفهوماً این

 

      نتیجه اخذ می شود که ؛ { شارع مقدس با این حکم افراد را ملزم به جبران خسارت کرده است }

 

      پس اگر شخصی به دیگری ضرری وارد کرد، به حکم این حدیث بایستی جبران آن را تدارک کند و در

 

     اسلام موردی نیست که شخصی به دیگری ضرر برساندو ملزم به جبران آن نباشد .با این توصیف ،

 

     « لا » در عبارت لا ضرر ..... نافیه فرض شده است .

 

  توضیح و نظر نگارنده :

 

    استخراج مفهوم ؛ ضرر غیر متدارک در اسلام وجود ندارد از حدیث لا ضرر ..... در حقیقت نوعی

 

    برداشت آزاد از این حدیث است . به نظر می رسد فقهای قبل از مرحوم نراقی از این حدیث بعنوان

 

    استنادی بر جبران خسارت استفاده می کرده اند و حضرت ایشان در توجیه و تأیید این استعمال ،

 

   اصطلاح « ضرر غیر متدارک » را وضع کرده است .مضافاً بر اینکه در شرع ،ضرر غیر متدارک وجود دارد .

 

   وآن، عدم وجوب جبران ضرر ناشی از ورود مال التجاره ای از ناحیه ی تاجری که موجب زیان سایر تجار

 

    شده است .

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
nike free navy white
دوشنبه هشتم مردادماه سال 1397 02:23 قبل از ظهر
<a href="http://www.holocarrental.com/nike-dunk-exclusive-shoesv">nike dunk exclusive</a> <a href="http://www.fuemon.com/nike-classic-cortez-nylon-vert-blanc-shoesv">nike classic cortez nylon vert blanc</a> <a href="http://www.cialuno.com/adidas-forum-mid-silver-black-shoesv">adidas forum mid silver black</a> <a href="http://www.heimatd.com/nike-air-max-flywire-tailwind-4-shoesv">nike air max flywire tailwind 4</a> <a href="http://www.eponviagens.com/jordan-6-infrared-shoesv">jordan 6 infrared</a> <a href="http://www.asupsllc.com/nike-air-max-90-new-mens-shoes-camo-grey-new-shoesv">nike air max 90 new mens shoes camo grey new</a> <a href="http://www.broomsandb.com/nike-free-tr-blue-orange-shoesv">nike free tr blue orange</a> <a href="http://www.cruisersdiner.com/nike-air-max-ltd-ii-2-schuhe-weiss-shoesv">nike air max ltd ii 2 schuhe weiss</a>
nike free navy white http://www.akkadixllc.com/nike-free-navy-white-shoesv
nike free leopard black
شنبه سی ام تیرماه سال 1397 01:25 بعد از ظهر
<a href="http://www.hebinomichi.com/nike-kobe-10-elite-white-black-shoesv">nike kobe 10 elite white black</a> <a href="http://www.hosbeyinli.com/nike-air-max-plus-white-and-gold-shoesv">nike air max plus white and gold</a> <a href="http://www.buddyspeaker.com/mercurialx-proximo-street-tf-grau-weiß-schwarz-shoesv">mercurialx proximo street tf grau weiß schwarz</a> <a href="http://www.gscottwild.com/nike-air-max-2010-black-white-red-shoesv">nike air max 2010 black white red</a> <a href="http://www.emojipost.com/nike-cortez-green-shoesv">nike cortez green</a> <a href="http://www.dealingsnet.com/blue-white-womens-nike-vapormax-shoes-shoesv">blue white womens nike vapormax shoes</a> <a href="http://www.dealingsnet.com/air-max-tavas-sd-purple-shoesv">air max tavas sd purple</a> <a href="http://www.astrokasa.com/hommes-nike-air-max-2017-cuir-bleu-shoesv">hommes nike air max 2017 cuir bleu</a>
[url=http://www.ghrhgi.com/nike-free-leopard-black-shoesv]nike free leopard black[/url]
colombiacitas
چهارشنبه شانزدهم خردادماه سال 1397 06:25 قبل از ظهر
<a href="http://www.bodhiwords.com/kyrie-2-blue-shoesv">kyrie 2 blue</a> <a href="http://www.ddspcollege.com/nike-kyrie-3-green-white-shoesv">nike kyrie 3 green white</a> <a href="http://www.comsoftdesign.com/nike-air-force-1-flyknit-low-coral-shoesv">nike air force 1 flyknit low coral</a> <a href="http://www.fantasynz.com/nike-air-force-1-flyknit-low-royal-blue-shoesv">nike air force 1 flyknit low royal blue</a> <a href="http://www.affairday.com/nike-shox-turbo-vi-id-shoesv">nike shox turbo vi id</a> <a href="http://www.digisapienz.com/nike-kaishi-run-mens-shoesv">nike kaishi run mens</a> <a href="http://www.bangmurdock.com/nike-air-presto-men-10-shoesv">nike air presto men 10</a> <a href="http://www.chocolatecin.com/nike-lunar-tr1-flywire-shoesv">nike lunar tr1 flywire</a>
colombiacitas http://www.colombiacitas.com/
Foot Pain
دوشنبه شانزدهم مردادماه سال 1396 04:32 قبل از ظهر
I'm curious to find out what blog system you are using?
I'm having some small security problems with my
latest website and I'd like to find something more safe.
Do you have any solutions?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر