تبلیغات
سفیر قانون - طرح شكایت در دیوان عدالت اداری(قسمت اول)
دست نوشته های شخصی

طرح شكایت در دیوان عدالت اداری(قسمت اول)

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:سه شنبه پنجم بهمنماه سال 1389-01:01 بعد از ظهر

 

هوالعلیم

 

دیوان عدالت اداری و نحوه اقامه دعاوی اداری

 

گفتار نخست – كلیات :

دیوان عدالت اداری كه یكی از تشكیلات قوه قضاییه است به موجب اصل 173 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، در تهران مستقر و زیر نظر رییس قوه قضاییه می باشد . دیوان از بخش ها و یا واحدهای ذیل تشكیل شده است :

 

الف – شعب دیوان :

ü     هرشعبه دارای یك رییس و دو مستشار است كه به رسیدگی شكایات پرداخته و اقدام به صدور رأی می كنند . این آراء قطعی است .

 

ب – كارشناسان :

ü    كارشناسان در تخصص های مختلف و مورد نیاز دیوان عدالت بعنوان مشاور در تشكیلات دیوان قرار دارند . این مشاوران به حكم رییس قوه قضاییه به استخدام دیوان درآمده اند .

 

ج – شعب تشخیص :

ü     هرشعبه از یك رییس یا دادرس علی البدل و چهار مستشار تشكیل شده است . ملاك صدور رأی ، 3 رأی موافق اعضاء پنج نفره است .

ü    همانگونه كه گفته شد آراء صادره از شعب دیوان قطعی است ولی در صورتی كه رییس قوه قضاییه یا رییس دیوان ، آراء دیوان را اشتباه آشكار ( بیّن ) شرعی یا قانونی تشخیص دهد ، موضوع جهت بررسی به شعب تشخیص ارجاع خواهد شد . شعبه تشخیص در صورت وارد دانستن اشكال و اشتباه ، رأی را نقض و رأی مقتضی صادر می كند . این آراء قابل رسیدگی مجدد نمی باشند ، مگر اینكه رأی اصداری از شعبه تشخیص خلاف آشكار شرع باشد .

ü    همچنین اگر یكی از قضات و یا دو تن از سه قاضی شعبه بدوی صادر كننده رأی متوجه اشتباه شكلی یا ماهوی در رسیدگی منجر به صدور رأی شوند ، ضمن اعلام نظر مكتوب ، پرونده را به منظور ارجاع به شعبه تشخیص به دفتر رییس دیوان عدالت ارسال می دارند .

ü    اشخاصی كه آراء صادره از شعب بدوی دیوان را كه در مورد آنان صادر شده خلاف آشكار قانون و شرع دانسته و خواستار ارجاع پرونده به شعبه تشخیص باشند بایستی به رییس دیوان عدالت مراجعه و درخواست خود را تسلیم نمایند . آن مرجع پرونده را برای بررسی به شعب تشخیص ارجاع می دهد .

ü    اگر گزارش خلاف بین شرع و قانون بودن رأی به رییس قوی قضاییه یا حوزه نظارت قضایی ویژه یا دفتر نظارت و پیگیری تسلیم و تقاضای رسیدگی شود . این مراجع پرونده را به دیوان عدالت اداری ارسال می دارند . دیوان پس از بررسی و تهیه گزارش و اعلام نظر ، مورد را از طریق حوزه نظارت قضایی ویژه برای رییس قوه قضاییه ارسال می دارد ، رییس قوه قضاییه در صورتی كه رأی اصداری از دیوان عدالت را خلاف بیّن شرع یا قانون تشخیص دهد . پرونده را از طریق رییس دیوان به شعب تشخیص ارجاع می دهد .

 

د – هیأت عمومی دیوان :

ü    هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با شركت حداقل دو سوم قضات دیوان عدالت به ریاست رییس دیوان تشكیل می گردد . این هیأت به منظور لغو آیین نامه ها و مقررات دولتی و شهرداریها كه مخالف با قانون و شرع بوده و اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به آنها به دیوان شكایت و تظلم خواهی نموده باشند و نیز صدور آراء وحدت رویه در موارد آراء متناقض و آراء مشابه از شعبات بدوی تشكیل می شود . ملاك در صدور رأی توسط هیأت عمومی ، نظر اكثریت اعضاء حاضر در جلسه رسیدگی است .

ü    توضیح اینكه ؛ تصمیمات قضایی قوه قضاییه / مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان ، مجمع تشخیص مصلحت نظام ، مجلس خبرگان / شورای عالی امنیت ملی وشورای عالی انقلاب فرهنگی توسط هیأت عمومی دیوان مورد رسیدگی قرار نمی گیرد . این بدان معنی است كه این تصمیمات و مصوبات از مراجع مذكور قابل اعتراض و تظلم خواهی در دیوان عدالت اداری نیست .

ü    اثر ابطال آیین نامه و مصوبات توسط هیأت عمومی دیوان از زمان صدور رأی هیأت   می باشد ، مگر در در مصوبات خلاف شرع و یا جلوگیری از تضییع حقوق اشخاصی كه در این صورت هیأت عمومی اثر ابطال را از زمان تصویب مصوبه ( آیین نامه ، مقررات ، تصمیمات و ... ) قرار می دهد .

ü    رییس قوه قضاییه یا رییس دیوان عدالت هم اگر ازمغایرت یك مصوبه با شرع و قانون یا خروج آنها از اختیارات مقام تصویب كننده مطلع شود ، مراتب را در هیأت عمومی دیوان طرح و ابطال مصوبه را خواستار می شود .

هـ - واحد اجراء احكام دیوان عدالت :

ü    واحد اجراء احكام دیوان زیرنظر رییس دیوان یا یكی از معاونان ایشان به منظور اجرای احكام صادره از شعب دیوان تشكیل می شود . وقتی رأی دیوان به اشخاص حقیقی یا حقوقی محكوم علیه ابلاغ شود ، موظف است این حكم را اجراء نماید . در صورت استنكاف محكوم علیه از اجرای رأی ، شعبه بدوی صادر كننده رأی به درخواست محكوم له مراتب را به اطلاع رییس دیوان می رساند . رییس دیوان مورد را جهت اجراء به واحد اجراء ارجاع می دهد .

 

و- شوراهای حل اختلاف تخصصی :

ü    شوراهای حل اختلاف تخصصی به منظور ایجاد زمینه صلح و سازش و تسریع در حل و فصل دعاوی اداری در صلاحیت دیوان عدالت در محل دیوان عدالت اداری ، دستگاههای‌مستقر درتهران ، دستگاههای مستقر در مراكز استان ها تشكیل می شود این شورا از سه عضو ؛ قاضی دیوان / مدیر دستگاه اداری / معتمد تشكیل شده است و می تواند دو عضو علی البدل هم داشته باشد .

 

صلاحیت و اختیارات دیوان عدالت اداری

 

یكم – صلاحیت و اختیارات شعب :

  1. رسیدگی به شكایات از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی / شهرداریها / تشكیلات و نهادهای انقلابی و مؤسسات وابسته به آنها .
  2. رسیدگی به شكایات از تصمیمات و اقدامات مأموران واحدهای مذكور در بند 1 .
  3. رسیدگی به اعتراضات و شكایات از آراء و تصمیمات قطعی ؛

ü     دادگاههای اداری .

ü     هیأت های بازرسی .

ü    كمیسیون هایی مانند ؛ كمیسیون مالیاتی ، شورای كارگاه ، هیأت حل اختلاف كارگر و كارفرما ، كمیسیون موضوع ماده 100 قانون شهرداریها ، كمیسیون موضوع ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و منابع طبیعی منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها .

  1. رسیدگی به شكایات ؛

ü     قضات .

ü     مشمولین قانون استخدام كشوری .

ü     مستخدمان مؤسساتی كه مشمول این قانون نسبت به آنها مستلزم ذكر نام است ( مثل شركت ملی نفت ایران )

از حیث تضییع حقوق استخدامی .

 

توضیحات لازم :

  1. خسارات‌وارده ازناحیه‌مؤسسات واشخاص اداری درشعب دیوان تصدیق می شود . آنگاه میزان خسارت در دادگاه عمومی تعیین و مطالبه می شود . بدین ترتیب در دعاوی مطالبه خسارت از مأمورین و مؤسسات دولتی ابتدا لازم است اصل ورود خسارت در شعب دیوان تصدیق شود . پس آنگاه با طرح دعوی در دادگاههای عمومی دادگستری مطالبه خسارت گردد .
  2. از آراء و تصمیمات مراجع قضایی اعم از دادگستری ، دادگاههای انتظامی قضات دادگاههای نیروی های مسلح نمی توان به دیوان عدالت اداری شكایت برد .
  3. حسب رای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 37-38-39 مورخ 10/07/1367 كه اشعار می دارد ؛ ؛ [ نظر به اینكه در اصل 173 قانون اساسی ، منظور از تأسیس دیوان عدالت اداری ، رسیدگی به شكایات ، تظلمات واعتراض مردم نسبت به مأمورین یا واحدهای دولتی تصریح گردیده ، و با توجه به معنی لغوی و عرفی كلمه « مردم » واحدهای دولتی از شمول مردم خارج ، وبه اشخاص حقیقی یا حقوقی حقوق خصوصی اطلاق می شود . و مستفاد از بند یك ماده 11 دیوان نیز اشخاص حقیقی و حقوقی حقوق خصوصی می باشد . علیهذا ، شكایات و اعتراضات واحدهای دولتی ، درهیچ مورد قابل طرح ورسیدگی در شعب دیوان عدالت اداری نمی باشد] .

دونكته :

-      ماده 11 مذكور در رأی هیأت عمومی مربوط به قانون دیوان عدالت قبلی است این ماده درقانون مصوب 1385 به شماره 13 تبدیل شده است .

-      بنظرمی رسد درمتن رأی هیأت عمومی لازم است « علیه مردم » پس ازعبارت             « شكایات و اعتراضات واحدهای دولتی » قرارگیرد تا مقصود رأی شفاف شود بدین ترتیب عبارت رأی به این شكل در می آید ؛ [شكایات و اعتراضات واحدهای دولتی علیه مردم ، درهیچ مورد قابل طرح . . . ] .

با توجه به متن رأی هیأت عمومی دیوان عدالت معلوم می شود كه :

-      این مردم هستند كه می توانند علیه دوائر و مأمورین دولتی اقامه دعوی نمایند ولی واحدهای دولتی نمی توانند علیه افراد (مثلاً كارمندان خود) در دیوان طرح شكایت كنند .

-      مقصود از « اشخاص حقیقی و حقوقی » در بند یك ماده 11 قانون دیوان عدالت قدیم و ماده 13 قانون عدالت مصوب 1385 (جدید) ، فقط اشخاص حقیقی و حقوقی حقوق خصوصی است . بدین معنی كه شركت های دولتی و ازجمله شركت ملی نفت ایران و شركتهای فرعی آن به علت اینكه جزء اشخاص حقیقی حقوق عمومی هستند و درزمره موسسات دولتی می باشند نمی توانند از شاغل سازمان خود به دیوان عدالت شكایت نماید .

  1. با عنایت به رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ؛ هـ - /81/254 مورخ 28/07/1382 تقاضای ابطال آراء هیأت حل اختلاف اداره كارواموراجتماعی توسط وزارتخانه ها و دوائر وشركتهای دولتی قابل طرح در دیوان عدالت اداری نیست . بنابراین اگر كارگری برعلیه (مثلاً) شركت ملی نفت ایران درهیأت تشخیص وحل اختلاف اداره كار طرح دعوی كرد ورأی بر علیه آن شركت قطعی شد ، شركت ملی نفت ایران نمی تواند ابطال آن آراء را ازدیوان عدالت بخواهد . زیرا هر دو طرف دعوی یعنی شركت ملی نفت ایران و اداره كار دو نهاد دولتی بوده و علیه هم نمی توانند در دیوان عدالت اقامه شكایت نمایند .
  2. در صورت بروزاختلاف درصلاحیت بین دیوان عدالت اداری و سایرمراجع قضایی پس از كسب نظرمشاوران دیوان عالی اداری ، دیوان عالی كشور صالح به رفع و حل اختلاف است .
  3. درمواردی كه دیوان عدالت تشخیص دهد كه رسیدگی در صلاحیت دیوان نیست با صدور قرارپس از قطعیت آن ، پرونده را به مرجع صالح ارسال می دارد .

 

دستور موقت :

-      اگرشاكی ضمن طرح شكایت خود یا پس از آن مدعی شود كه اجراء اقدامات یا تصمیمات مأمورین و دوائر دولتی وآراء قطعی كمیسیون های خاص مثل كمیسیون ماده 100 قانون شهرداریها و یا خودداری از انجام وظیفه مأمورین و دوائر دولتی موجب ورود خسارت به وی شده است ( یا خواهد شد) كه جبران آن دشوار یا غیرممكن است ، این دعوی در شعبه رسیدگی كننده مطرح و دستور موقت مبنی بر توقف اجراء اقدامات ، تصمیمات و آراء و یا انجام وظیفه صادر می شود .

-      دستورموقت تأثیری دراصل دعوی ندارد . ولی تقاضای دستور موقت بایستی ضمن طرح دعوی اصلی در دادخواست بدوی مطرح گردد . تقاضای صدور دستور موقت در دادخواست جداگانه مسموع نیست مگر آنكه موجب آن بعداً حادث شده باشد .

-        مرجع رسیدگی به تقاضای دستور موقت ، شعبه ی رسیدگی كننده به اصل دعوی است .

-      اگر از دیوان عدالت درخواست ابطال مصوبه ای شده باشد و ضمن آن تقاضای صدور دستور موقت هم شده باشد . ابتدا پرونده به یكی ازشعب ارجاع تا درخصوص دستور موقت تصمیم گیری شود . آنگاه پرونده برای رسیدگی به اصل درخواست یعنی ابطال مصوبه به هیأت عمومی دیوان می رود .

-      اگر تقاضای دستور موقت به منظورجلوگیری از اجرای مصوبه و یا رأی وقتی به دیوان تقدیم گردد كه آن مصوبه ویا رأی اجراء شده باشد ، درخواست دستور موقت قابل استماع نخواهد بود .

-        دستور موقت دادنامه می شود و به مرجع طرف شكایت جهت اجرا ابلاغ می گردد.

-      مامورین و دوائردولتی مكلف به اجرای دستور موقت هستند و درصورت استنكاف متخلف به انفصال موقت ازشغل به مدت 6 ماه تا یكسال وجبران خسارت محكوم می شود .

اعاده دادرسی در دیوان عدالت اداری :

پس از صدور رأی ، هرگاه طرفین دعوی مدارك جدیدی بیابند كه موثر در تغییر رأی اصداری باشد ، می توانند با ارائه مدارك مذكور از شعبه صادركننده رأی تقاضای اعاده دادرسی كنند . شعبه مذكور خارج از نوبت به این تقاضا رسیدگی می نماید . واگرتقاضا را موجه تشخیص داد ، دستور توقف اجرای رأی معترض عنه را صادر می نماید .

                                                                                                (ادامه دارد )




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
بهرام
شنبه بیست و دوم فروردینماه سال 1394 04:16 بعد از ظهر
سلام آیا انتقالی ازیک سازمان به سازمان جدید می تواند امتیازات طبقه یا رتبه را کاهش دهد با توجه اینکه سازمان قبلی توسط رای201 دیوان اداری وتاییدسازمان مدیریت اقدام نموده است به دادن امتیازات ممنون می شوم پاسخ دهید
وحید‎ ‎محتشمی
دوشنبه یازدهم فروردینماه سال 1393 02:25 بعد از ظهر
با سلام برخورد جدی در رابطه با کارکنان ادارات دولتی که درست و دقیق با مراجعات مردم برخورد کنند . هیچ درست نیست؟!‏‎ ‎
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر