تبلیغات
سفیر قانون - اقامتگاه و نقش حقوقی آن
دست نوشته های شخصی

اقامتگاه و نقش حقوقی آن

نویسنده :جواد مزروعی
تاریخ:یکشنبه هفتم آذرماه سال 1389-12:13 قبل از ظهر

 

                        اقامتــــــــگاه و نقش حقوقی آن              

     

آغازین سخن:

 

اقامتگاه مكان معینی است كه فعالیت ها و امورشخص (اعم ازسكونت واداره امور) در آن مكان متمركز شده است .  وبه نوعی عنصر شناسایی شخص حقیقی وحقوقی است . بنابراین در حقوق (عمومی وخصوصی) اقامتگاه عنصر مهمی در تعیین قلمرو حقوقی شخص محسوب می شود .  در این نوشته ؛ تعریف ؛ اقسام و اثرات قضایی وحقوقی اقامتگاه بیان شده است .

با این امید كه ولو درحد یادآوری بكار آید و بتواند محل رجوعی باشد .

اقامتگاه ونقش حقوقی آن:

تعریف : اقامت در لغت یعنی در جایی ماندن و بسربردن واقامتگاه محلی است جغرافیایی كه شخص در آن محل زندگی می كند وعمده امور خود را در‌آن مكان اداره می كند .

 

تعریف اقامتگاه در ماده1002 قانون مدنی :

اقامتگاه هر شخصی عبارت از محلی است كه شخص در آنجا سكونت داشته ومركز مهم امور او نیز در آنجا باشد .  اگر محل سكونت شخصی غیر از مركز مهم امور او باشد ، مركز امور او اقامتگاه محسوب است . اقامتگاه اشخاص حقوقی مركز عملیات آنها خواهد بود .

 

توضیح :

1- دراین ماده قانونی ، برای اطلاق «اقامتگاه» به یك محل دوشرط ذكر كرده است :

-         محل سكونت شخص باشد .

-         مركز مهم اداره امور او نیز باشد .

وبعد ارجحیت را بیان داشته وآن رجحان مركز اداره امورشخص است برمحل سكونت . بدین معنی كه اگر بین محل سكونت واداره امور جمع نشد ، محل اداره امور ، اقامتگاه محسوب شود .

2- آنچه تا بخش اول ماده1002 بیان شده در خصوص اقامتگاه شخص حقیقی است .  اقامتگاه شخص حقوقی را در عبارت پایانی ماده بیان داشته كه ؛ {اقامتگاه اشخاص حقوقی مركز عملیات آنها            خواهد بود.}

3- این تعریف از اقامتگاه در مواد1003 و1004 قانون مدنی تكمیل شده است .

ماده1003 قانون مدنی : هیچ كس نمی تواند بیش از یك اقامتگاه داشته باشد .

ماده 1004 قانون مدنی : تغییر اقامتگاه به وسیله ی سكونت حقیقی درمحل دیگربه عمل می‌آید .  مشروط براینكه مركز مهم امور او نیز به همان محل انتقال یافته باشد .

این تأكید بر شروط تحقق اقامتگاه و عدم امكان داشتن چند اقامتگاه برای جلوگیری ازسردرگمی مدعیان ، مراجع قضایی و واحد ابلاغ است ونیز ممانعت از سوء استفاده شخص صاحب اقامتگاه .

4- منظور از «مركز مهم امور» عبارت از محلی است كه شخص درآنجا از حیث شغل وكسب یا خدمت اداری یا نظامی و یاعلاقه ی ملكی اقامت دارد

 

اقسام اقامتگاه ها :

 

اقامتگاه اجباری : اقامتگاهی است كه بطور استثناء وبرخلاف اصل حاكمیت اراده در برگزیدگان اقامتگاه ، قانون به شخص یا اشخاصی معین تحمیل می كند . مانند ؛ اقامتگاه زن شوهردارد كه تابع اقامتگاه شوهر است و اقامتگاه مأموران دولت كه عبارت از محلی كه وی در آنجا مأموریت ثابت دارد .

 

اقامتگاه اختصاصی : (انتخابی)

اقامتگاهی است كه طرفین معامله یا یكی از آنها در ضمن عقد برای اجرای تعهدات ناشی از آن معامله یا ابلاغ اوراق دعوی واحضار واخطار در خارج از اقامتگاه حقیقی خود انتخاب كرده باشند . به این اقامتگاه ، اقامتگاه قراردادی نیز می گویند .

 

اقامتگاه اختیاری :

اقامتگاهی است كه شخص برای مركز مهم امور خود اختیار كند .

 

اقامتگاه اداری شركت : (مركز اصلی شركت)

اقامتگاه اداری شركت همان مركز اصلی شركت می باشد وآن عبارت از محلی است كه ؛ ادارات مركزی شركت در آن محل بوده و هیأت رئیسه شركت در‌آنجا سكونت دارند و دستورات شركت در آنجا صادر می شود و گزارشهای اجرای آن دستورات در‌آنجا مستقر و گردآوری می گردد . و جلسات هیأت مدیره و مجامع شركت در‌آنجا تشكیل می گردد .

 

اقامتگاه حقیقی :

اقامتگاه حقیقی در مقابل اقامتگاه انتخابی است . و آن اقامتگاهی است كه براساس حاكمیت اراده باشد و ناشی از قرارداد نبوده و درانتخاب آن توافقی صورت نگرفته است .

 

تعدد اقامتگاه :

-         تعدد اقامتگاه حالت حقوقی شخصی است كه بیش از یك اقامتگاه حقیقی داشته باشد .

-    ماده1003 قانون مدنی بیان می‌دارد كه ؛ هیچ كس نمی تواند بیش از یك اقامتگاه داشته باشد .         وماده 1010 این اجازه را به طرفین معامله می دهد كه برای اجرای تعهدات مربوط به آن قرارداد ، محلی غیر از اقامتگاه حقیقی خود انتخاب كند . بین این دو ماده قانونی به نظر

-          تعارض می آید . ولی اگر منظور از واحد بودن اقامتگاه در ماده1003 را ، اقامتگاه حقیقی محسوب كنیم

-    این تعارض برداشته می شود . بدین ترتیب هر شخص نمی تواند بیش از یك اقامتگاه حقیقی داشته باشد ولی بواسطه اجرای تعهدات یك قرارداد می توان چند اقامتگاه انتخابی داشت .

 

انواع اقامتگاه به لحاظ شخص :

 

الف – اقامتگاههای اشخاص حقیقی :

 

یكم -  اقامتگاه زن شوهردار : (ماده 1005 قانون مدنی)

اقامتگاه زن شوهردار همان اقامتگاه شوهر است . معذلك زنی كه شوهر او اقامتگاه معلومی ندارد و همچنین زنی كه با رضایت شوهر خود ویا با اجازة محكمه مسكن علیحده اختیار كرده می تواند اقامتگاه شخصی علیحده نیز داشته باشد .

 

توضیح :

اصل در اقامتگاه زن ، تبعیت از شوهراست (بنابراین اقامتگاه زن از جمله اقامتگاههای اجباری است.)        ولی این ماده قانونی سه استثناء بر این قاعده مشخص كرده است .

 

1- وقتی شوهر اقامتگاه معلومی ندارد :

در چنین حالتی قاعده ی تبعیت زن از شوهر نمی تواند اعمال شود . لذا به موجب قانون زن می تواند برای خود اقامتگاهی انتخاب نماید .

2- توافق زن و شوهر در داشتن اقامتگاه مستقل از شوهر

اگر زن و شوهر توافق نمایند و شوهر رضایت دهد كه زن اقامتگاه مستقلی داشته باشد ، این اقامتگاه ، اقامتگاه زن شوهردار خواهد . این جواز قانونی نشان می دهد كه قاعده تبعیت زن از شوهر در تعیین اقامتگاه درماده 1005 ، قانون آمره ای نیست و می توان در تعیین اقامتگاه بین دوطرف توافق صورت گیرد .

3- اقامتگاه مجزا از شوهر به حكم محكمه

به موجب ماده1115 قانون مدنی ؛ {اگر بودن زن با شوهر دریك منزل متضمن خوف ضرربدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد ، زن می تواند مسكن علیحده اختیار كند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور ، محكمه حكم بازگشت به منزل شوهر نخواهد داد و مادام كه زن در بازگشتن به منزل مزبورمعذوراست ، نفقه برعهدة شوهر خواهد بود .} در این صورت زن به حكم قضایی می تواند برای خود اقامتگاه

 

مستقلی انتخاب نماید . كه این مورد هم استثنایی است بر قاعده تبعیت زن از شوهر در گزینش اقامتگاه .

 

دوم – اقامتگاه كاركنان دولت(ماده1007 قانون مدنی)

اقامتگاه مأمورین دولتی ، محلی است كه در آنجا مأموریت ثابت دارند . بدین ترتیب اقامتگاه مأمورین دولتی را قانون تعیین كرده است و لذا از جمله اقامتگاههای اجباری است .

 

سوم- اقامتگاه افراد نظامی (ماده1008 قانون مدنی)

اقامتگاه افراد نظامی كه در پادگان هستند ، محل پادگان آنهاست .

 

چهارم – اقامتگاه صغار و محجورین (ماده1006 قانون مدنی)

اقامتگاه صغار و محجورین را قانون مشخص كرده است . به موجب ماده1006 قانون مدنی ، اقامتگاه صغیر و محجور همان اقامتگاه ولی یا قیم آنهاست .

 

توضیح :

صغیر و محجور اشخاصی هستند كه اهلیت استیفاء (تصرف در اموال خود) را ندارند و تحت سرپرستی دیگری (ولی- قیم) قرار دارند .

پنجم- اقامتگاه كارگران یا خادمین (ماده1009 قانون مدنی)

اگر اشخاص كبیر كه معمولاً نزد دیگری كار یا خدمت می كنند در منزل كارفرما یا مخدوم خود سكونت داشته باشند ؛ اقامتگاه آنها همان اقامتگاه كارفرما یا مخدوم آنها خواهد بود .

 

ششم – اقامتگاه عشایر :

نظربه اینكه عشایر همواره در حال كوچ بوده و در مكان خاصی ثابت نیستند و مركز فعالیتشان همان محدوده و قلمرو كوچ و تغییرمكان آنان است ، تعیین اقامتگاه برای آنان را قدری مشكل نموده است . ولی مطلبی كه ما را در شناخت نه چندان دقیق اقامتگاه عشایر كمك می كند آن است كه ؛ ؛ هر ایل و تیرة عشایری قلمرو و محدودة تردد و كوچ مشخصی دارد . دراین قلمرو منطقه ییلاق ، قشلاق و نیز مسیر كوچ معین شده است . پس در یك دید كلی می توان گفت كه اقامتگاه عشایر همان قلمرو ییلاق وقشلاق و مسیركوچ است . كه عشایر هم در آن قلمرو سكنا دارد و هم مركز فعالیت و اداره امور او آن قلمرو معین است .  بدین ترتیب اگر در دعوایی فردی از عشایر خوانده دعوی بود ، بایستی دید كه او از كدام ایل بوده و قلمرو كوچ او كدام منطقه است . آنگاه دعوی را در آن حوزة قضایی مطرح كرد كه آن قلمرو در آن حوزه قرار دارد .

بعضی با استناد به قانون فرانسه در خصوص صاحبان كرجی كه وضعیتی شبیه عشایر دارند ، گفته اند ؛ اولین اقامتگاه فرد ، یعنی اقامتگاه وطنی او(زادگاهش) ، اقامتگاه آن فرد عشایری محسوب می گردد . البته ابلاغ اوراق قضایی می تواند از طریق امورعشایری و پاسگاه حوزه اقامت موقت عشایر صورت گیرد .

 

هفتم – اقامتگاه تاجر و دارای كار آزاد :

فردی كه دارای شغل آزاد است ، (تاجر و...) محل معاملات و اموالش اقامتگاه او محسوب می شود ، نه محل سكونتش .

 

هشتم – اقامتگاه صاحبان اموال غیرمنقول :

اقامتگاه این اشخاص ، اصلی ترین محل استقرار مالك كه منافع وفعالیت هایش در آنجا قرار دارد و محل وقوع اموال غیرمنقول اوست ، می باشد .

 

ب- اقامتگاه اشخاص حقوقی :

- عبارت ذیلیه ماده1002 قانون مدنی ، اقامتگاه اشخاص حقوقی را مركز عملیات آنها می داند .

- ماده 590 قانون تجارت تصریح دارد كه ؛ اقامتگاه شخص حقوقی محلی است كه اداره ی شخص حقوقی در آنجاست .

پرسش :

آیا«مركزعملیات» همان «مركز امور و اداره» است ؟

بررسی نظرات :

-         مركز عملیات و مركز اداره یكی است و بین این دو تعارضی نیست .

-         مركز عملیات و مركز اداره دو چیز است ؛

-    *مركز عملیات محلی است كه اعمال مادی شخص حقوقی ، مثل ؛ صنعت وتجارت و زراعت یا امور خیریه در آن صورت می گیرد

-         *مركز اداره ، مكانی است كه رؤسا و مدیران درآن حضور دارند و تصمیمات و اعمال كلی و

        اساسی مربوط به شخص حقوقی در آنجا صورت می گیرد .

 

نتیجه :

چون ماده 1002 قانون مدنی متأخر از قانون تجارت است ، به موجب آن اقامتگاه شخص حقوقی «مرکزعملیات» است .

 

نظر نگارنده :

به نظر می رسد شایسته است اقامتگاه اشخاص حقوقی را «مركز اداری» آنان بدانیم . نه مركز فعالیت آنها مثل كارخانه و دیگر تأسیسات عملیاتی . زیرا چه به لحاظ ابلاغ وچه به لحاظ طرح دعوی ، مركز اداری است كه تصمیم گیرنده است . مثلاً یك شركت پیمانكاری درحال اجرای پروژه ای دربیابان های گناوه است ، در حالیكه مركز اداری آن در بهبهان می باشد . بدیهی است در محل اجرای پروژه مقام مسئولی كه درمسائل حقوقی و قضایی تصمیم گیرنده باشد نیست . پس مركز اداری ، مناسب ترین اقامتگاه شخص حقوقی است .

 

تغییر اقامتگاه (ماده1004 قانون مدنی) :

تغییر اقامتگاه به وسیله ی سكونت حقیقی در محل دیگر به عمل می آید . مشروط بر اینكه مركز مهم امور او نیز به همان محل انتقال یافته باشد .

 

توضیح :

بیان این ماده قانونی آن است كه صرف سكونت در محلی ، آن محل را اقامتگاه نمی گرداند . بلكه سكونت به اضافه مركز اداره امور قرار دادن آن محل است كه محل را عنوان اقامتگاه می دهد .

 

آثار قضایی و پیامدهای حقوقی اقامتگاه :

یكم – اثر اساسی‌اقامتگاه‌در تعیین صلاحیت دادگاه رسیدگی كننده به دعوی است

زیرا لازمه ى اقامه دعوی اطلاع از اقامتگاه خوانده است . ذیلاً به این اثرات اشاره می رود .

1- به موجب ماده11 قانون آیین دادرسی مدنی ؛ دعوی باید در دادگاهی اقامه شود كه خوانده در حوزة قضایی آن اقامتگاه دارد .....

مفهوم این ماده آنست كه آن دادگاهی صلاحیت رسیدگی به دعوی را دارد كه در حوزه قضایی اقامتگاه خوانده واقع باشد .

2- حسب ماده 20 قانون آیین دادرسی مدنی ؛ دعاوی راجع به تركه متوفی اگر چه خواسته ، دین و یا مربوط به وصایای متوفی باشد ، تا زمانی كه تركه تقسیم نشده در دادگاه محلی اقامه می شودكه

آخرین اقامتگاه متوفی در ایران ، آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد ، رسیدگی به

دعاوی یادشده در صلاحیت دادگاهی است كه آخرین محل سكونت متوفی در ایران ، در حوزه آن بوده است .

توضیح :

دراین ماده به دونكته اشارت رفته است :

-    علی رغم اینكه متوفی خوانده نیست ولی اقامتگاه او تعیین كننده دادگاه رسیدگی كننده به دعاوی راجع به تركه است .

-    اقامتگاه همان محل سكونت نیست . لذا در این ماده اشعار می دارد كه اگر اقامتگاه متوفی معلوم نبود ، رسیدگی در صلاحیت محل سكونت متوفی است .

3-  ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر می دارد ؛ دعوای راجع به متوقف یا ورشكسته باید در دادگاهی اقامه شود كه شخص متوقف یا ورشكسته ، در حوزه آن اقامت داشته است و چنانچه در ایران اقامت نداشته باشد ، در دادگاهی اقامه می شود كه متوقف یا ورشكسته در حوزه آن برای انجام معاملات خود شعبه یا نمایندگی داشته یا دارد .

4-  به موجب ماده22 قانون آیین دادرسی مدنی ؛ دعاوی راجع به ورشكستگی شركتهای بازرگانی كه مركز اصلی آنها در ایران است ، همچنین دعاوی مربوط به اصل شركت و دعاوی بین شركت و شركاء و اختلافات حاصله بین شركاء و دعاوی اشخاص دیگر علیه شركت تا زمانی كه شركت باقی است و نیز در صورت انحلال تا وقتی كه تصفیه امور شركت در جریان است ، در مركز اصلی شركت اقامه می شود .

توضیح :

مركز اصلی شركت ، همان اقامتگاه شخص حقوقی است .

 

دوم – تعیین مهلت تجدید نظرخواهی :

مهلت تجدیدنظرخواهی نسبت به دادنامه های بدوی برای كسانی كه در ایران مقیم هستند (اقامتگاه آنان ایران است) بیست  روزو برای اشخاصی كه مقیم خارج از ایران هستند دوماه از تاریخ ابلاغ یا انقضای مدت واخواهی است

 

سوم – اقامتگاه و ابلاغ اوراق قضایی :

 

-    در تعریف اقامتگاه گفته آمد كه ، آن محل جغرافیایی است كه ؛ محل سكونت فرد باشد و شخص عمدة امور خود را در آن محل اداره كند .

 

-         در تبصره‌یك ماده68 می‌خوانیم؛ ابلاغ اوراق در هریك از محل سكونت یا كار به عمل می آید ....

-    با توجه به مواد 69 ، 71 ، 73 ، 75 ، 76 (و تبصره های آن) و... آیین دادرسی مدنی ، به نظر می رسد اقامتگاه چندان نقشی در ابلاغ ندارد زیرا ابلاغیه ها را می توان به محل سكونت ، امور تصفیه ، نمایندگی شركت و... ابلاغ نمود و لذا ابلاغ لزوماً در اقامتگاه ها صورت نمی گیرد .

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
http://viabiovit.com/viagra-100mg-preis.html
سه شنبه بیست و سوم مردادماه سال 1397 02:46 قبل از ظهر

Incredible a lot of helpful facts!
is sildenafil generic order online pharmacy where can i purchase viagra online order viagra cheap how to buy viagra uk buy viagra superdrug buy cheapest viagra online buy viagra sildenafil buy viagra for women buy viagra online canada
mens nike air max 2016 all pink
پنجشنبه بیست و هشتم تیرماه سال 1397 07:46 قبل از ظهر
<a href="http://www.funkwood.com/adidas-zx-comp-trainers-shoesv">adidas zx comp trainers</a> <a href="http://www.charlsz.com/nike-internationalist-sunset-tint-cool-grey-black-shoesv">nike internationalist sunset tint cool grey black</a> <a href="http://www.frndscart.com/nike-air-max-96-ii-xx-black-white-shoesv">nike air max 96 ii xx black white</a> <a href="http://www.afroharmonic.com/nike-hypervenom-phatal-3-df-fg-firm-ground-soccer-cleat-shoesv">nike hypervenom phatal 3 df fg firm ground soccer cleat</a> <a href="http://www.ghrhgi.com/nike-kd-7-pink-black-shoesv">nike kd 7 pink black</a> <a href="http://www.dafpme.com/nike-air-max-invigor-all-black-shoesv">nike air max invigor all black</a> <a href="http://www.garyfaulconer.com/nike-presto-black-pret-shoesv">nike presto black pret</a> <a href="http://www.emunashipping.com/new-balance-420-coral-shoesv">new balance 420 coral</a>
mens nike air max 2016 all pink http://www.crazyegy.com/mens-nike-air-max-2016-all-pink-shoesv
Online cialis
دوشنبه هفتم خردادماه سال 1397 01:51 قبل از ظهر

Nicely put. Many thanks.
cialis generico in farmacia sublingual cialis online rx cialis para comprar cialis 05 weblink price cialis tadalafil tablets when can i take another cialis cialis online cheap cialis tadalafil
Cialis pills
جمعه هفتم اردیبهشتماه سال 1397 06:26 بعد از ظهر

Amazing plenty of excellent facts.
no prescription cialis cheap generic cialis tadalafil generic cialis pro cialis prices price cialis best cialis prices price cialis best cialis diario compra cialis 20 mg costo in farmacia cialis
Viagra uk
سه شنبه چهارم اردیبهشتماه سال 1397 02:36 قبل از ظهر

Nicely put, Regards.
how to get viagra prescription online buy kamagra viagra buy viagra online next day delivery uk online pharmacy usa buy brand viagra online viagra dosage where can i order viagra online price of viagra buy sildenafil citrate online viagra pharmacy viagra online pharmacy viagra
Buy cialis
جمعه هفدهم فروردینماه سال 1397 06:23 بعد از ظهر

Very well expressed without a doubt. !
best generic drugs cialis cialis pills boards cialis pills cialis online napol 200 cialis coupon how to buy cialis online usa how much does a cialis cost cialis super kamagra acheter cialis kamagra generic cialis review uk
Cialis online
جمعه سوم فروردینماه سال 1397 02:13 بعد از ظهر

Well voiced indeed. .
generic cialis at the pharmacy deutschland cialis online achat cialis en itali generico cialis mexico cialis daily reviews tadalafil tablets cialis 20mg click here to buy cialis preis cialis 20mg schweiz dosagem ideal cialis
feet issues
جمعه بیست و چهارم شهریورماه سال 1396 12:46 بعد از ظهر
I'm curious to find out what blog platform you are using?
I'm having some small security issues with my latest website and I'd
like to find something more safeguarded. Do you have any recommendations?
antoniastrattman.hatenablog.com
چهارشنبه هجدهم مردادماه سال 1396 11:36 قبل از ظهر
Very soon this web page will be famous among all blog people, due to it's nice
articles or reviews
شنبه نهم آذرماه سال 1392 09:48 قبل از ظهر
ravan va kamei bud. mrc
پاسخ جواد مزروعی : سپاسگزارم
ژیلا
دوشنبه بیست و هفتم آبانماه سال 1392 10:45 قبل از ظهر
خیلی درست و کامل بود ممنون
پاسخ جواد مزروعی : سپاس
محمد
سه شنبه بیست و یکم آذرماه سال 1391 09:48 قبل از ظهر
خیلی خوب توضیح دادید خداشمارابیامرزه
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر